MANIA LOVE: TÌNH YÊU SỞ HỮU

Mania Love: Tình yêu Sở hữu và Ám ảnh

Mania Love: Possessive and Obsessive

Việt dịch: Quảng Cơ
Biên tập: Tuệ Uyển

***

Tình yêu Mania: Chiếm hữu và Ám ảnh

• Giải thích thuật ngữ: Mania (tình yêu cuồng nhiệt/ám ảnh) là một trong những hình thái tình yêu cổ điển. Phong cách yêu này thường gắn liền với sự cuồng nhiệt mãnh liệt, cảm xúc thăng trầm thất thường, khao khát kiểm soát và nỗi sợ bị bỏ rơi.
• Bài liên hệ: VALENTINE

Tình yêu có cảm giác giống như một cơn lốc xoáy không ngừng của đam mê và lo âu? Bạn có bị giằng xé giữa khao khát mãnh liệt dành cho đối phương và việc muốn chơi những "trò chơi tâm lý" trong mối quan hệ? Nếu điều này nghe có vẻ quen thuộc, thì bạn có thể đang sở hữu phong cách yêu mang tên “Mania” (Tình Yêu Sở Hữu).

Cần lưu ý không nhầm lẫn thuật ngữ này với chứng "hưng cảm" (mania) trong lĩnh vực sức khỏe tâm thần (vốn mô tả một trạng thái tâm lý khi năng lượng dâng cao và các luồng suy nghĩ có thể trở nên thất thường). Trong ngữ cảnh này, tình yêu kiểu Mania (Manic love) là một trong 6 phong cách yêu theo lý thuyết của nhà tâm lý học John Alan Lee.

Trong bài viết này, chúng tôi sẽ giải thích rõ hơn về phong cách yêu Mania là gì, cách nó biểu hiện trong các mối quan hệ, và thái độ yêu đương kiểu Mania này có thể liên quan như thế nào đến kiểu gắn bó tâm lý của bạn.

1- Mania Love (Tình yêu sở hữu) là gì?

Mania là một trong 6 phong cách yêu của nhà tâm lý học người Canada John Alan Lee, dùng để mô tả những cách thức khác nhau khi chúng ta tiếp cận các mối quan hệ lãng mạn. 6 thái độ yêu đương này sau đó đã được phát triển sâu hơn bởi cặp đôi nhà nghiên cứu Clyde và Susan Hendrick.

Có 3 phong cách yêu cốt lõi (sơ cấp): Eros (tình yêu đam mê), Storge (tình yêu thuần khiết/tình thân quyến), và Ludus (tình yêu thú vị). Sự kết hợp giữa các phong cách này tạo ra 3 phong cách thứ cấp: Agape (tình yêu vị tha), Mania (tình yêu sở hữu), và Pragma (tình yêu thực tế). Mania chính là sự kết hợp giữa Eros và Ludus.

2- Ý nghĩa của Tình yêu Sở hữu (Mania Love)

Là sự kết hợp giữa tình yêu nồng cháy (Eros) và tình yêu thú vị (Ludus), Mania có thể rất mãnh liệt và đôi khi hỗn loạn. Nhà tâm lý học Lee đã viết:

“Một người yêu kiểu Mania điển hình vừa thể hiện sự nồng nhiệt và nỗi bận tâm ám ảnh giống như người yêu kiểu Eros, lại vừa có khát khao kìm nén cảm xúc và thao túng mối quan hệ giống như người yêu kiểu Ludus.”

Những khao khát mâu thuẫn này có thể dẫn đến các xu hướng ám ảnh cưỡng chế, khi người yêu kiểu Mania tự cảm thấy bối rối và bất mãn trước chính những cảm xúc của bản thân mình.

3- Các đặc điểm của phong cách yêu Mania (Tình yêu sở hữu)

Nếu bạn là một người yêu kiểu Mania, bạn có thể nhận thấy những đặc trưng phổ biến sau đây của phong cách yêu này:

• Nhu cầu liên tục được trấn an và công nhận từ đối phương: Tình yêu kiểu Mania có thể biểu hiện qua mong muốn luôn được vỗ về, điều này bắt nguồn từ những cảm xúc mãnh liệt cùng nỗi lo âu về người khác.
• Mối quan hệ đầy biến động: Do những nhu cầu mâu thuẫn bên trong người yêu kiểu Mania, mối quan hệ của họ thường trải qua những thăng trầm vô cùng dữ dội.
• Cảm giác ghen tuông và chiếm hữu: Đôi khi cảm xúc của người yêu kiểu Mania dành cho nửa kia lớn đến mức dẫn đến những hành vi ám ảnh, chẳng hạn như lén lút kiểm tra điện thoại của đối phương.
• Không có gu nhất định: Người yêu kiểu Mania có xu hướng coi trọng việc phải lòng nhau một cách ngẫu nhiên; thậm chí theo ông Lee, họ có thể chọn những đối tác mà ban đầu họ vốn không hề có thiện cảm.
• Phớt lờ các dấu hiệu cảnh báo (Red flags): Người yêu kiểu Mania có thể nhắm mắt làm ngơ trước những dấu hiệu cảnh báo rằng mối quan hệ của họ đang gặp trục trặc.

4- Các ví dụ về phong cách yêu Mania trong mối quan hệ

Tình yêu kiểu Mania thường mang đặc trưng của những trạng thái thăng trầm cực đoan, giống như một chuyến tàu lượn siêu tốc đầy biến động. Trong các mối quan hệ, điều này có thể bao gồm những cảm xúc ghen tuông vô lý, sự chiếm hữu và tính phụ thuộc quá mức.

Mặc dù những người có phong cách yêu Mania có thể thần tượng hóa nửa kia của mình một cách thái quá, việc đặt đối phương lên bệ đỡ như vậy đôi khi lại dẫn đến sự bất mãn từ cả hai phía. Nếu người bạn đời của họ không đáp lại bằng một tình cảm mãnh liệt tương đương, người yêu kiểu Mania có thể trở nên lo âu hoặc thất vọng tràn trề về mối quan hệ.

5- Những thách thức của phong cách yêu Mania (Tình yêu sở hữu)

Mania mang tính nồng nhiệt và mãnh liệt, nhưng đôi khi sự quá đà của nó có thể dẫn đến nhiều khó khăn, chẳng hạn như sự bất ổn về mặt cảm xúc. Những người trải qua phong cách yêu Mania có thể phải chịu đựng những trạng thái thăng trầm cực đoan đi kèm, dẫn đến sự ghen tuông, chiếm hữu và thậm chí có tiềm ẩn nguy cơ trở thành sự ám ảnh cưỡng chế.

Nỗi lo âu trong mối quan hệ cùng nhu cầu luôn đòi hỏi được trấn an liên quan đến Mania có thể gây áp lực nặng nề lên đối phương, khiến họ cảm thấy ngột ngạt, khó chịu và làm cho bầu không khí giữa hai người trở nên căng thẳng.

6- Kiểu gắn bó và Phong cách yêu Mania (Tình yêu sở hữu)

Cách chúng ta lớn lên có tác động trực tiếp đến cách chúng ta trải nghiệm các mối quan hệ khi trưởng thành. Kiểu gắn bó — mối liên kết cảm xúc mà chúng ta hình thành với những người chăm sóc thuở nhỏ và tùy thuộc vào trải nghiệm cùng sự kết nối đó — sẽ ảnh hưởng đến việc liệu chúng ta trở thành một người bạn đời hay lo âu, hay một người có xu hướng né tránh các kết nối cảm xúc. Nói một cách tổng quát, lý thuyết gắn bó có tác động rất lớn đến khả năng yêu cũng như cách mà chúng ta yêu.

Các nghiên cứu cho thấy phong cách yêu Mania có mối liên hệ chặt chẽ nhất với kiểu gắn bó lo âu (anxious attachment style). Vì cả hai đều có chung mức độ lo âu cao trong mối quan hệ và xu hướng rơi vào các mối tình đầy biến động như tàu lượn siêu tốc, nên điều này có lẽ không quá gây ngạc nhiên. Nhà tâm lý học Lee cũng chỉ ra rằng những người có thái độ yêu đương kiểu Mania thường có xu hướng chia sẻ về một tuổi thơ kém hạnh phúc và cảm giác cô đơn, điều này cũng hoàn toàn trùng khớp với hội chứng lo âu gắn bó.

Nghiên cứu riêng của chúng tôi tại The Attachment Project đã tìm thấy mối tương quan mạnh mẽ giữa phong cách yêu Mania và hội chứng lo âu gắn bó, cho thấy điểm số Mania càng cao thì điểm số lo âu gắn bó cũng càng cao. Thú vị là, chúng tôi cũng phát hiện ra một mối tương quan yếu giữa Mania và xu hướng né tránh — điều này có lẽ liên quan đến ý tưởng của Lee rằng những người có phong cách yêu Mania đôi khi lựa chọn những đối tác mà ban đầu họ vốn không hề có thiện cảm.

7- Lời kết về Phong cách yêu Mania (Tình yêu sở hữu)

Là sự kết hợp giữa tình yêu đam mê và tình yêu thú vị, phong cách yêu Mania có thể đi kèm với rất nhiều trạng thái thăng trầm cực đoan và thường liên quan chặt chẽ đến hội chứng lo âu gắn bó. Những người yêu kiểu Mania cảm nhận được một sự kết nối sâu sắc với nửa kia của mình, nhưng họ cũng có thể đẩy đối phương ra xa — đôi khi là cố ý, đôi khi là vô tình.

Nếu bạn thấy bản thân mình đồng điệu với phong cách yêu Mania và muốn tìm hiểu thêm về kiểu gắn bó của riêng mình cũng như cách hướng tới một kiểu gắn bó an toàn hơn, hãy bắt đầu bằng việc làm bài Trắc nghiệm Gắn bó miễn phí của chúng tôi.

Để khám phá thêm về cả 6 phong cách yêu, hãy đón đọc các bài viết khác của chúng tôi và tham gia bài trắc nghiệm về các phong cách yêu nhé./.

https://www.attachmentproject.com/psychology/mania-love/