To Know You Is To Love You | Greater Good
Các
nhà nghiên cứu hôn nhân Benjamin R. Karney và Lisa A. Neff đã phát hiện rằng
những người bạn đời biết cảm thông thường có hôn nhân lâu dài và hỗ trợ lẫn
nhau nhiều hơn. Nhưng để trở thành một người bạn đời biết cảm thông, bạn cần
nhiều hơn là tình yêu.
Lisa
A. Neff, Benjamin R. Karney |
Việt dịch: Quảng Cơ
Biên tập: Tuệ Uyển
Bài liên hệ: VALENTINE
Nghe nhạc: To
Know Is To Love You
***
Mặc dù các cặp đôi mới cưới thường rất lạc
quan, nhưng hầu hết các cuộc hôn nhân cuối cùng đều kết thúc bằng ly hôn. Các
nhà tư vấn hôn nhân thường khuyên các cặp đôi nên đối xử với nhau ân cần hơn,
thể hiện sự đồng cảm, và học cách thỏa hiệp cho nhau. Điều này nghe có vẻ là
lời khuyên hợp lý, nhưng với nhiều người, nó cũng là lời khuyên khó để thực
hiện.
Vì vậy, khi nghĩ về hôn nhân, chúng ta cũng
nảy sinh một số câu hỏi chung về thách thức trong việc cải thiện hành vi con
người. Làm thế nào chúng ta có thể truyền cảm hứng để mọi người hành động vì
lợi ích của nhau? Sao mà con người lại có thể đặt nhu cầu của người khác lên
trước nhu cầu của bản thân, và làm thế nào để chúng ta khiến mọi người làm điều
này thường xuyên hơn? Cơ bản là, làm thế nào để chúng ta khiến mọi người tử tế
hơn với nhau?
Đây là những câu hỏi mà các nhà triết học
và khoa học xã hội đã trăn trở suốt nhiều thế kỷ. Nhà triết học thế kỷ 17 Thomas
Hobbes tin rằng con người không có khả năng tự mình vượt qua bản chất ích kỷ
của mình, vì vậy ông đề xuất rằng chức năng của chính phủ là kiềm chế những
xung động cơ bản của chúng ta. Nếu không có sự kiềm chế của chính phủ, ông viết
trong tác phẩm Leviathan của mình, cuộc sống sẽ "khốn khổ, tàn bạo và ngắn
ngủi". Nói cách khác, con người sẽ chỉ tốt với người khác khi bị buộc phải
làm vậy. Vào giữa thế kỷ 20, B.F. Skinner và các nhà tâm lý học "hành
vi" khác cho rằng cách chắc chắn duy nhất để mọi người giúp đỡ lẫn nhau là
làm cho việc đó mang lại lợi ích cá nhân cho họ. Nói cách khác, con người sẽ
chỉ tốt với người khác khi điều đó có lợi cho chính họ.
Cả hai quan điểm về bản chất con người này
đều cho rằng hành vi hợp tác vốn dĩ rất dễ bị tổn thương. Nếu loại bỏ các ràng
buộc hoặc phần thưởng, sự hợp tác sẽ tan vỡ.
Nghiên cứu của chúng tôi có một cách tiếp
cận rất khác về bản chất con người. Là những nhà nghiên cứu đã dành cả sự
nghiệp để nghiên cứu những năm đầu của hôn nhân, chúng tôi tập trung vào hiện
tượng tình yêu thương giữa vợ chồng. Chúng tôi quan tâm đến tình yêu thương vì
chúng tôi kỳ vọng nó sẽ truyền cảm hứng cho những hành vi tích cực đối với
người khác, những hành vi như hy sinh bản thân, khoan dung, bác ái và hỗ trợ. Những
người yêu thương có lòng trắc ẩn thoát khỏi quan điểm của Hobbes và chủ nghĩa
hành vi bởi vì họ làm những điều này ngay cả khi phải trả giá bằng bản thân, và
ngay cả khi họ không bị ép buộc bởi những ràng buộc xã hội. Do đó, những nỗ lực
của chúng tôi nhằm xác định nguyên nhân và mối tương quan của tình yêu thương
trong hôn nhân dường như là một bước đi mới và đầy hứa hẹn hướng tới việc hiểu
biết các mối quan hệ tích cực giữa con người.
Nhưng liệu nó có thật sự mới mẻ đến vậy?
Nhìn kỹ hơn vào định nghĩa về tình yêu thương từ bi sẽ thấy một nghịch lý, thậm
chí là một mâu thuẫn, khiến chúng ta khó chịu khi quay trở lại với những ý
tưởng của các nhà tâm lý học hành vi. Theo quan điểm hiện nay, đối với những
người yêu thương từ bi, việc đặt nhu cầu của người khác lên trên nhu cầu của
chính mình là chưa đủ. Họ phải cảm thấy vui thích khi làm điều đó. Họ phải được
thỏa mãn khi góp phần vào sự phát triển của người khác. Điều này nghe có vẻ
không còn vị tha nữa. Thật vậy, các nhà tâm lý học hành vi thậm chí còn nhìn
thấy yếu tố ích kỷ trong cả những hành vi vị tha nhất.
Các nhà nghiên cứu về tình yêu thương từ bi
không thật sự phản đối điều này. Quan điểm hiện tại về tình yêu thương từ bi
không loại trừ việc tìm thấy niềm vui trong lợi ích của người khác, mà coi niềm
vui đó là yếu tố trung tâm. Do đó, khi xác định tình yêu thương từ bi là gì,
thách thức nằm ở việc tìm ra cách dung hòa giữa các yếu tố vị tha và vị lợi.
Chúng tôi đã và đang phát triển một mô hình
tình yêu thương giữa vợ chồng có thể giúp giải quyết nghịch lý này. Nghiên cứu
của chúng tôi cho thấy rằng những cặp vợ chồng mới cưới phù hợp với định nghĩa
về người yêu thương đầy lòng từ bi của chúng tôi thật sự có những cuộc hôn nhân
lâu dài và bền vững hơn. Trong bài luận này, chúng tôi sẽ trình bày mô hình
tình yêu thương đầy lòng từ bi và dữ liệu của chúng tôi cho thấy lợi ích của
tình yêu thương đầy lòng từ bi trong hôn nhân. Nhưng trước tiên, chúng tôi sẽ
giải thích ngắn gọn lý do tại sao chúng tôi cho rằng hôn nhân là một lĩnh vực
đặc biệt thích hợp để nghiên cứu về tình yêu thương đầy lòng từ bi.
Thứ
nhất, ở mức độ mà tình yêu thương từ bi thúc đẩy
hành vi có lợi cho người khác, tình yêu thương từ bi nên là một yếu tố quan
trọng, thậm chí là thiết yếu, của một cuộc hôn nhân thành công. Người ta có thể
kỳ vọng rằng những cặp vợ chồng yêu thương nhau bằng lòng từ bi sẽ ở bên nhau
lâu hơn, hạnh phúc hơn và hỗ trợ lẫn nhau hiệu quả hơn những cặp vợ chồng không
yêu thương nhau bằng lòng từ bi. Ngược lại, khó có thể tưởng tượng một cuộc hôn
nhân thành công mà trong đó vợ chồng không thể, ít nhất là thỉnh thoảng, đặt
nhu cầu của người kia lên trên nhu cầu của chính mình.
Thứ
hai, học cách nuôi dưỡng tình yêu thương chân
thành giữa vợ chồng dường như là bước đầu tiên cần thiết để thúc đẩy tình yêu
thương đối với toàn nhân loại. Nếu chúng ta không thể tìm ra cách để vợ chồng,
những người quen biết nhau và đã thề nguyện tôn trọng nhau, có thể thể hiện
lòng từ bi, thì việc thúc đẩy lòng từ bi đối với người lạ sẽ là một vấn đề khó
giải quyết.
Thứ
ba, các cặp vợ chồng mới cưới là đối tượng thích hợp để
phân biệt giữa tình yêu thương và các loại tình yêu khác. Như bạn có thể tưởng
tượng, tất cả các cặp vợ chồng mới cưới đều khẳng định yêu thương nhau. Chúng
tôi đã phỏng vấn hàng trăm cặp vợ chồng mới cưới, và khi chúng tôi hỏi họ, “Bạn có yêu bạn đời của mình không?”, họ
nhìn chúng tôi như thể chúng tôi bị điên. Họ cảm thấy bị xúc phạm bởi câu hỏi:
“Tất nhiên, tôi yêu bạn đời của mình.
Chúng tôi vừa mới cưới mà!” Hơn nữa, họ thường đạt điểm cao trên mọi thang
đo tình yêu được đưa ra. Các cặp vợ chồng mới cưới rất nồng nhiệt, đồng hành,
họ thích và yêu thương nhau, và khi được hỏi, họ bày tỏ sự sẵn lòng hy sinh vì
nhau. Tuy nhiên, không phải tất cả các cặp đôi này đều yêu nhau theo cùng một
cách. Nghiên cứu kỹ các cặp vợ chồng mới cưới có thể gợi ý những cách để phân
biệt những người yêu thương bằng lòng từ bi với những người yêu thương bằng các
cách khác.
Một
Mô Hình Về Tình Yêu Thương Từ Bi
Mô hình của chúng tôi dựa trên tiền đề rằng
tình yêu dành cho bạn đời bắt nguồn từ nhiều niềm tin và đánh giá khác nhau, từ
nhận thức về những đặc điểm và khả năng cụ thể của bạn đời (ví dụ: Bạn đời của tôi nấu ăn rất
ngon) đến những đánh giá tổng thể về bạn đời (ví dụ: Bạn đời của tôi là người tuyệt vời nhất). Trong
trường hợp này, người bạn đời có thể không muốn chấp nhận những khuyết điểm của
người kia, và một khi những đặc điểm không hoàn hảo của người kia trở nên rõ
ràng, tình yêu của người bạn đời dành cho người kia có thể tan biến.
Mô hình này có hai hàm ý quan trọng. Thứ
nhất, những người bạn đời tin rằng người bạn đời của mình là người
tuyệt vời nói chung vẫn có thể có nhiều niềm tin tích cực và tiêu cực về những
phẩm chất cụ thể của người bạn đời. Thứ hai, những nhận thức về phẩm
chất cụ thể của người bạn đời có thể không nhất thiết phải trùng khớp với hình
ảnh tự thân của người đó. Trong khi quan điểm cụ thể của một số người về người
bạn đời của họ có thể tích cực hoặc tiêu cực một cách không thực tế, thì những
người khác có thể nhìn nhận người bạn đời của mình giống như cách người đó tự
nhìn nhận bản thân. Như vậy, trong các cặp vợ chồng hạnh phúc, một số người có
thể thể hiện sự hiểu biết sâu sắc về những phẩm chất cụ thể của người bạn đời,
trong khi những người khác lại có rất ít hiểu biết về phẩm chất của người bạn
đời.
Chúng tôi cho rằng tình yêu từ bi trắc ẩn có
thể là một tình yêu nhận ra những phẩm chất tích cực và tiêu cực cụ thể của
người bạn đời, đồng thời khẳng định giá trị tổng thể của người đó. Ngược lại,
tình yêu lãng mạn thuần túy có thể được định nghĩa là tình yêu tôn vinh người
bạn đời mà không hiểu những phẩm chất cụ thể của người đó. Trong khi người yêu
lãng mạn coi trọng người bạn đời, bỏ qua những lỗi lầm và điểm yếu, thì người
yêu thương cảm lại coi trọng người bạn đời đồng thời nhận ra và thậm chí chấp
nhận những lỗi lầm và điểm yếu cụ thể của họ.
Điều gì làm cho tình yêu này trở nên từ bi nhân
ái? Hãy thử nghĩ xem, nếu chúng ta thật sự tin rằng mọi thứ về người bạn đời
của mình đều tuyệt vời, thì việc yêu thương họ sẽ không khó khăn gì. Yêu thương người bạn đời ngay cả khi nhìn
thấy những điểm yếu của họ có thể là một hành động vị tha, bởi vì vợ chồng chịu
đựng những tổn thất do lỗi lầm, điểm yếu và hạn chế của người bạn đời gây ra –
nhưng vẫn yêu thương họ. Tình yêu từ bi nhân ái mang lại sự thỏa mãn cá
nhân, bởi vì vợ chồng có thể gặt hái được những phần thưởng từ tình yêu của
mình, nhưng nó cũng là một hành động vị tha, bởi vì vợ chồng chấp nhận người
bạn đời của mình như chính con người họ, cả những điều tốt và điều xấu.
Mục tiêu nghiên cứu của chúng tôi là xác
định những người vợ/chồng yêu thương bạn đời của mình một cách nhân ái và xem
xét những tác động của tình yêu từ bi nhân ái đối với hạnh phúc hôn nhân. Để
giải quyết những vấn đề này, chúng tôi đã theo dõi 250 cặp vợ chồng mới cưới
trong bốn năm đầu hôn nhân của họ. Khi mới kết hôn, chúng tôi không chỉ yêu cầu
họ đánh giá cảm xúc hiện tại về hôn nhân mà còn yêu cầu họ báo cáo về những
đánh giá tổng quát và cụ thể về bản thân và bạn đời của mình. Nghĩa là, chúng
tôi hỏi họ có coi bản thân và bạn đời của mình là những người tốt, đáng giá hay
không, và chúng tôi cũng yêu cầu họ tự đánh giá bản thân và bạn đời của mình về
nhiều đặc điểm và khả năng cụ thể, chẳng hạn như khả năng trí tuệ, kỹ năng xã
hội, tính hướng ngoại và tính tận tâm.
Chúng tôi nhận thấy hầu hết các cặp vợ
chồng đều cho biết họ vô cùng hạnh phúc với cuộc hôn nhân của mình và rất kính
trọng người bạn đời. Trên thực tế, hầu hết họ đều coi người bạn đời của mình là
người tốt hơn, đáng giá hơn cả chính bản thân người bạn đời tự đánh giá về
mình. Tuy nhiên, mức độ hiểu biết về những đặc điểm và khả năng mà người bạn
đời tự nhận thức lại rất khác nhau giữa các cặp vợ chồng. Do đó, chỉ một số ít
trong số những cặp đôi mới cưới yêu thương nhau này dường như đang thể hiện
tình yêu thương đầy lòng từ bi trắc ẩn, trong đó cái nhìn tích cực toàn diện về
người bạn đời gắn liền với sự hiểu biết chính xác về những điểm mạnh và điểm
yếu cụ thể của người bạn đời.
Chúng tôi cũng tìm thấy mối liên hệ giữa sự
hiểu biết của vợ chồng về tính cách của người bạn đời và chất lượng tương tác
giữa hai người. Chúng tôi cho các cặp đôi tham gia một loạt nhiệm vụ, trong đó
mỗi người được yêu cầu chọn một vấn đề hoặc khó khăn cá nhân mà họ đang gặp
phải và thảo luận vấn đề đó với người bạn đời của mình. Sau đó, một nhóm quan
sát viên độc lập đã đánh giá mức độ hỗ trợ trong hành vi của người bạn đời
trong suốt cuộc thảo luận. Những người vợ thể hiện sự hiểu biết tốt hơn về
những đặc điểm cụ thể của chồng mình được đánh giá là hỗ trợ chồng tốt hơn
trong các tương tác này so với những người vợ ít hiểu biết hơn về phẩm chất của
chồng. Vì tất cả các cặp đôi đều cho biết họ rất hạnh phúc với người bạn đời và
cuộc hôn nhân của mình, những kết quả này cho thấy rằng việc quan tâm đến người
bạn đời có thể không đủ để cung cấp sự hỗ trợ xã hội tích cực. Thay vào đó,
dường như việc tôn trọng lẫn nhau đồng thời hiểu rõ những phẩm chất cụ thể của
nhau có thể cho phép vợ chồng vừa đưa ra sự khích lệ yêu thương vừa cung cấp
thông tin cụ thể cần thiết để hỗ trợ người bạn đời một cách hiệu quả.
Yêu thương bạn đời một cách từ bi thấu cảm
dường như cũng góp phần vào sự ổn định hôn nhân theo thời gian. Chúng tôi nhận
thấy rằng khi các bà vợ hiểu sâu sắc hơn về những phẩm chất cụ thể của chồng
mình, cặp đôi ít có khả năng ly hôn hơn trong bốn năm đầu hôn nhân. Điều quan
trọng là, phát hiện này đúng bất kể quan điểm cụ thể của các bà vợ về ông chồng
mình là tích cực hay tiêu cực. Nói cách khác, chỉ khi các bà vợ hiểu được những
đặc điểm của bạn đời, chứ không nhất thiết khi họ nhìn nhận những đặc điểm đó
một cách tích cực, thì hôn nhân mới bền vững hơn theo thời gian.
Tại sao hôn nhân dường như chỉ có lợi khi
người vợ hiểu rõ những phẩm chất cụ thể của chồng mình? Sự hiểu biết của người
chồng về vợ rất khác nhau, có người hiểu rõ tính cách và khả năng của vợ hơn
những người khác. Tuy nhiên, sự hiểu biết của người chồng không liên quan đến
khả năng hỗ trợ hay khả năng ly hôn của các cặp vợ chồng.
Một lý do có thể giải thích sự khác biệt
giới tính rõ ràng này là do sự hiểu biết của người chồng về phẩm chất của vợ có
những tác động khác nhau đến mối quan hệ. Ví
dụ, trong khi kỹ năng hỗ trợ của người chồng có thể không được cải thiện
nhờ sự hiểu biết về phẩm chất của vợ, thì các kỹ năng hành vi mà chúng ta chưa
nghiên cứu ở đây, chẳng hạn như khả năng giải quyết xung đột, có thể được nâng
cao ở người chồng khi họ hiểu được những đặc điểm cụ thể của vợ. Cần nghiên cứu
thêm về ảnh hưởng mà sự hiểu biết cụ thể của người chồng có thể có đối với các
quá trình hôn nhân. Tuy nhiên, ở thời điểm này, chúng ta không có lý do để tin
rằng sự hiểu biết không phải là điều tốt cho cả hai vợ chồng.
Ý
Nghĩa Của Việc Thấu Hiểu Và Yêu Thương
Nhìn chung, những phát hiện này cho thấy rằng
việc yêu thương bạn đời một cách từ bi thấu cảm có thể mang lại những lợi ích
quan trọng cho hôn nhân.
Thứ nhất, tình yêu từ bi thấu cảm
mang lại lợi ích cho người được yêu thương. Mặc dù được yêu thương là điều tốt,
nhưng được yêu thương kèm theo sự thấu hiểu thì còn tốt hơn. Khi cả hai vợ
chồng đều được yêu thương và thấu hiểu, họ sẽ nhận được sự hỗ trợ tốt hơn từ
người bạn đời của mình.
Thứ hai, tình yêu thương thấu cảm
mang lại lợi ích cho người yêu. Những người vợ yêu chồng mình bằng lòng thấu
cảm thường có cuộc hôn nhân ít có khả năng tan vỡ theo thời gian. Những cặp vợ
chồng mà tình cảm yêu thương ban đầu dựa trên sự hiểu biết tương đối chính xác
về những phẩm chất cụ thể của đối phương đã bắt đầu cuộc hôn nhân với sự chấp
nhận những hạn chế của người bạn đời. Những người này sẽ không ngạc nhiên trước
những khuyết điểm của người bạn đời và do đó ít có khả năng phản ứng tiêu cực
khi những điểm yếu của người bạn đời bộc lộ trong suốt mối quan hệ.
Ản Tâm Lộ, 29/10/2026
https://greatergood.berkeley.edu/article/item/to_know_you_is_to_love_you
Không có nhận xét nào:
Đăng nhận xét