7 Loại Tình Yêu + Từ Ái và Bi Mẫn cùng Ý Nghĩa Của Chúng

 7 Loại Tình Yêu (Và Ý Nghĩa Của Chúng) | Elizabeth Rider

 Elizabeth Rider
Việt dịch: Quảng Cơ
Biên tập: Tuệ Uyển

• Bài liên hệ: VALENTINE

Ngày 9 tháng 3 năm 2025

Hãy cùng nói về 7 loại tình yêu—vâng, có BẢY loại tình yêu!—dựa trên những suy ngẫm trong triết học Hy Lạp.

Mặc dù hầu hết chúng ta đều tự động nghĩ về tình yêu lãng mạn hoặc gia đình khi nghe từ 'tình yêu', sự thật là có bảy loại riêng biệt, mỗi loại đại diện cho một phần thiết yếu của trải nghiệm con người và mang đến một cách kết nối độc đáo với bản thân và người khác.

Từ tình yêu bạn dành cho bạn đời hoặc vợ/chồng, đến tình yêu bạn dành cho con cái, bạn bè, hay thậm chí một đam mê hay sở thích mang lại niềm vui, mỗi loại tình yêu này đều đóng góp điều gì đó đặc biệt cho cuộc sống của chúng ta.

Theo ý kiến của tôi, tất cả chúng ta đều xứng đáng có cả 7 loại tình yêu, và chỉ có một loại là lãng mạn.

Thật thú vị khi nhận ra rằng tình yêu không chỉ là một khuôn mẫu cho tất cả; Thay vào đó, nó đã được dệt vào nhiều khía cạnh trong cuộc sống của chúng ta. Dù là hẹn hò trên các ứng dụng hẹn hò, hay ôm ấp những người bạn yêu thích (hoặc những người bạn lông xù!), tình yêu là kết nối chung của con người.

Vào dịp Valentine, các cửa hàng tràn ngập những hộp sô-cô-la hình trái tim, bó hoa hồng nhiều màu sắc và đủ kích cỡ gấu bông có thể tưởng tượng, làm nổi bật một phiên bản của tình yêu. Nhưng tình yêu không chỉ đơn thuần là lãng mạn—nó là sự hiện diện quanh năm trong cuộc sống của chúng ta, thể hiện qua các mối quan hệ, hành động tử tế, thậm chí cả thói quen chăm sóc bản thân hàng ngày.

Dù là tình yêu của vợ/chồng, con cái, cha mẹ, bạn bè, hay một tình yêu bản thân truyền thống—cảm xúc tuyệt vời (nhưng đôi khi cũng khiến bạn phát điên!) đó hiện diện khắp nơi.

Nhưng liệu bạn có thể thực sự gom tất cả các loại tình yêu khác nhau vào một chiếc hộp không? Câu trả lời nhanh và đơn giản là không. Hoàn toàn không.

Chúng ta sẽ thật điên rồ nếu giới hạn khái niệm tình yêu trong một chiếc hộp chung chung.

Thực tế, có 7 loại tình yêu khác nhau! Vâng, BẢY ĐỨA.

Có vô số cảm xúc được truyền tải qua một từ đơn giản đó. Ví dụ:

• Bạn có thể yêu một người quan trọng đến má ửng hồng và cảm nhận trái tim mình tràn ngập trong lồng ngực.
• Bạn có thể yêu một đứa trẻ đến khi nó đau đớn về thể xác vì chúng như một phần mở rộng của bạn. Trái tim bạn đang đi ngoài cơ thể.
• Khi bạn buồn và những người bạn thân nhất xuất hiện trước cửa với rượu vang hoặc hoa, đó cũng là tình yêu!
• Khi bạn tắm bong bóng và đeo mặt nạ dưỡng da sau một ngày dài vì biết mình xứng đáng, bạn chắc chắn đó chính là tình yêu (yêu bản thân).

Tôi còn dám nói rằng tôi hoàn toàn YÊU thích món bánh phô mai mâm xôi thuần chay không nướng và bánh brownies đậu đen này, nếu bạn thắc mắc.

Làm sao một từ có thể diễn tả một dải cảm xúc rộng lớn như vậy?

Câu trả lời đơn giản? Không thể.

Các triết gia Hy Lạp cổ đại cho rằng điều này đơn giản là không thể xảy ra. Nhận thấy nhiều sắc thái và phức tạp của tình yêu, người Hy Lạp quyết định rằng tình yêu có thể được chia thành bảy loại cụ thể.

Theo triết học Hy Lạp, đây là 7 loại tình yêu khác nhau:

1. Eros – Tình yêu lãng mạn, đam mê (của cơ thể)

Eros là đam mê, dục vọng, sự hấp dẫn tình dục, và tất cả những gì chúng ta nghĩ đến khi nghĩ về phiên bản tình yêu trên truyền hình. Không ngạc nhiên khi loại tình yêu này được đặt tên theo vị thần Hy Lạp của tình yêu và sự sinh sản.

Đối với người Hy Lạp cổ đại, tình yêu thể xác, đầy khao khát này rất nguy hiểm. Như bạn có thể tưởng tượng, bản năng sinh sản của con người rất mạnh mẽ, và eros là loại tình yêu dễ mất kiểm soát.

Bởi vì Eros chỉ là một tình yêu thể xác, nó không nhất thiết là điều bạn muốn xây dựng một mối quan hệ (chỉ riêng nó). Eros mãnh liệt, gợi cảm và — bạn đoán đúng rồi — thoáng qua.

Một mối quan hệ xây dựng trên Eros cũng nên dựa vào các hình thức tình yêu khác để tạo nền tảng vững chắc, toàn diện (sẽ nói thêm về điều này sau).

Dù vậy, Eros vẫn đại diện cho tình yêu dành cho sự thân mật và lãng mạn.

Trong thế giới hiện đại, nó thể hiện sự hấp dẫn thể xác giữa chúng ta, và được thể hiện qua tình yêu mãnh liệt, lãng mạn được thể hiện trong tất cả những cuốn sách và bộ phim yêu thích của chúng ta.

2. Philia – Tình yêu trìu mến, thân thiện

Philia là một tình yêu thân thiện. Những mối liên kết linh hồn đó, đúng nghĩa là vậy. Nó bao gồm tình yêu thương được chia sẻ giữa bạn bè và các thành viên thân thiết, đồng thời được đặc trưng bởi lòng trung thành và sự tin tưởng.

Philia luôn khích lệ, tốt bụng, trìu mến và là tất cả những gì tạo nên một tình bạn thực sự. Đó hoàn toàn là tình bạn, nhưng vừa ý nghĩa vừa ngọt ngào.

Về cơ bản, bạn có thể xem Philia như một loại tình yêu mà bạn chỉ đơn giản muốn điều tốt nhất cho người khác.

Bởi vì Philia là một dạng tình yêu bình đẳng — được chia sẻ giữa những người trân trọng nhau — người Hy Lạp cổ đại nghĩ rằng nó còn quý giá hơn cả Eros.

Cũng như tôi đã nói rằng một mối quan hệ lãng mạn không thể duy trì chỉ dựa trên Eros, một mối quan hệ lãng mạn mà Philia được sinh ra từ Eros được xây dựng để bền lâu. Plato tin rằng đây là loại tình bạn tốt nhất.

3. Storge – Tình yêu gia đình vô điều kiện

Storge đề cập đến tình yêu vô điều kiện mà cha mẹ dành cho con cái. Đó là một tình yêu bảo vệ, dựa trên quan hệ huyết thống, thể hiện sự chấp nhận, hy sinh và chấp nhận.

Storge trông rất giống philia, dù nó thiên về một chiều hơn. Hãy coi đó như tình yêu của người mẹ dành cho con, bất kể đứa trẻ có đáp lại cảm xúc của mình hay không.

Về cơ bản, đó là một mối liên kết và tình cảm mạnh mẽ được xây dựng từ sự quen thuộc và nhu cầu.

Một cách nhìn khác về storge là tình yêu bạn dành cho chị gái, dù cô ấy liên tục lấy trộm quần áo yêu thích của bạn khi còn nhỏ hoặc hơi quá háo hức giao con cho bạn trong những buổi hẹn hò.

Đó chính là tình yêu vô điều kiện!

4.  Ludus – Tình yêu vui tươi, tán tỉnh

Ludus là một tình yêu nhẹ nhàng, nhẹ nhàng. Vui vẻ, tán tỉnh, không cam kết—Ludus đang thích ai đó rồi hành động theo đó. Đó là giai đoạn say mê xảy ra trong giai đoạn đầu của chuyện tình cảm.

Nếu bạn từng yêu trước đây, thì bạn sẽ hiểu tôi đang nói gì.

Khi tôi nghĩ về Ludus, tôi nghĩ đến một cuộc tình thoáng qua. Một kiểu chinh phục không ràng buộc. Đó là cảm giác bướm bay trong bụng bạn đúng kiểu khuôn mẫu.

Ludus là về niềm vui, nên hãy nghĩ xem điều đó có ý nghĩa gì với bạn — tán tỉnh, nhảy múa, trêu chọc, quyến rũ, tất cả những điều đó.

Loại tình yêu này dẫn đến những mối quan hệ chắc chắn mang tính thoáng qua, dù điều đó không có nghĩa là chúng sẽ không bền lâu.

Miễn là cả hai bên đều có cùng một tư duy, các mối quan hệ của Ludus có thể phát triển trong nhiều năm, tạo nên một tình yêu nhẹ nhàng, không đòi hỏi và đẹp đẽ đơn giản.

5. Pragma – Tình Yêu Gắn Bó, Bền Lâu

Tôi yêu Pragma. Nói một cách đơn giản nhất, chính tình yêu mới là điều có vẻ lâu dài. Pragma là một tình yêu được thể hiện trong nhiều cuộc hôn nhân và tình bạn lâu dài.

Nó được xây dựng trên sự cam kết, kiên cường, đồng hành và chia sẻ những hy vọng tương tự cho tương lai, bao gồm những điều như xây dựng gia đình và định cư trên nền tảng.

Rất nhiều người (đặc biệt là những người đã kết hôn) sẽ hiểu Pragma là "làm cho nó thành công."

Loại tình yêu này là một tình yêu chấp nhận, vĩnh cửu, trưởng thành khi cặp đôi dành nhiều năm bên nhau.

Khi tôi nghĩ về pragma, tôi nghĩ đến cặp vợ chồng lớn tuổi đã bên nhau từ khi còn là thiếu niên.

Ngay cả sau 50 năm kết hôn, họ vẫn nắm tay nhau và nhìn thấy người mà họ đã yêu.

Thật sự, ai mà không muốn điều đó một ngày nào đó chứ? Pragma đẹp đẽ vì nó đại diện cho sự chăm sóc không ngừng trong một mối quan hệ lâu dài.

Nó kiên nhẫn, hy sinh, trưởng thành, và thật lòng mà nói, khá hiếm (và vì thế rất đặc biệt).

6. Philautia – Yêu bản thân

Trong tất cả các loại tình yêu khác nhau, loại này thường là thử thách nhất đối với mọi người. Tuy nhiên, có lẽ nó là nền tảng cho các loại tình yêu khác.

Philautia là tình yêu bản thân, mà người Hy Lạp cổ đại xem là tình yêu lành mạnh, cần thiết cho bản thân, giúp cho phép trao và nhận tình yêu từ người khác.

(Chẳng phải chúng ta đều từng nghe điều gì đó về việc không thể rót từ một chiếc cốc rỗng sao?)

Những biểu hiện lành mạnh của Philautia đi đôi với giá trị bản thân, sự tự tin và sự tăng cường lòng tự trọng cần thiết cho cảm giác về mục đích của bản thân.

Lần lượt theo người Hy Lạp, chúng ta không thể cho đi những gì mình không có. Làm sao chúng ta có thể yêu thương người khác nếu trước tiên không yêu chính mình?

Philautia, vì vậy, giống như lòng trắc ẩn với bản thân. Cũng giống như chúng ta thể hiện tình cảm và tình yêu với người khác, việc thể hiện tình cảm đó với chính mình cũng rất quan trọng.

Tuy nhiên, tất nhiên, cũng có mặt trái. Philautia có thể trở nên không lành mạnh nếu chúng ta không cẩn thận.

Dù đây không phải là ý định của người Hy Lạp, nhưng quá nhiều tình yêu bản thân sẽ sinh ra sự ám ảnh và tự cao.

Khi trở nên không lành mạnh, Philautia có thể biến thành các hành vi tự luyến, kiêu ngạo và xu hướng ích kỷ.

Điều quan trọng là phải cân bằng giữa tình yêu bản thân và tình yêu dành cho người khác.

7- Agape – Tình yêu vị tha, phổ quát

Agape là tình yêu độc nhất vô nhị. Đó là tình yêu đồng cảm, vị tha dành cho người khác, bao gồm tình yêu dành cho Chúa, thiên nhiên, người lạ và những người kém may mắn.

Nó không phụ thuộc vào sự quen thuộc (như storge), mà thay vào đó, Agape có liên hệ với lòng vị tha, được hiểu là sự quan tâm chân thành, vị tha đối với phúc lợi của người khác.

Nhiều người coi Agape là một dạng tình yêu tâm linh và nó được thể hiện qua thiền định, thiên nhiên, trực giác và tâm linh.

Người Kitô giáo tin rằng đây là tình yêu mà Chúa Giêsu dành cho toàn nhân loại. Thật lòng mà nói, đó là sự hy sinh và khá cấp tiến, vì người Hy Lạp tin rằng rất ít người có thể trải nghiệm lâu dài.

Trong thế giới ngày nay, bạn có thể hình dung Agape như một tình yêu trả ơn cho người khác. Đó là một tình yêu không đòi hỏi gì đáp lại, và ngược lại, chỉ khiến bạn cảm thấy vui.

Agape không chỉ được liên kết với sức khỏe tinh thần và thể chất được cải thiện, mà một số người còn nói nó mang lại cảm giác hưng phấn, kiểu như một "cơn phê của người giúp đỡ."

Chúng tôi đã đề cập đến 4 loại tình yêu khác nhau, và vẫn còn nhiều hơn nữa nếu bạn tin được. Hãy tiếp tục đọc để khám phá thêm nhiều loại tình yêu khác.

Bên cạnh 7 loại hình tình yêu nổi tiếng trong triết học Hy Lạp cổ đại (Eros, Philia, Storge, Philautia, Pragma, Ludus, Agape), Phật giáo cũng có một hệ thống sâu sắc về tình thương, nổi bật nhất là Maitri (Tâm Từ) và Karuna (Tâm Bi). Đây là hai trong số Tứ Vô Lượng Tâm (bốn trạng thái tâm thức cao thượng, gồm Từ, Bi, Hỷ, Xả).

Dưới đây là giải thích chi tiết về hai khái niệm này:

8. Maitri (Mettā trong tiếng Pali) – Từ Ái

Maitri được hiểu là tình yêu thương vô điều kiện, lòng từ ái, mong muốn mang lại niềm vui và hạnh phúc cho người khác.

• Cốt lõi: Khát vọng sâu sắc mong cho tất cả chúng sinh (không phân biệt) được bình an, hạnh phúc và có được các nhân duyên dẫn đến hạnh phúc.
• Đặc điểm:
• Không có sự chiếm hữu, bám chấp hay đòi hỏi đáp trả (khác với Eros hay Ludus).
• Nó giống như tình thương của người mẹ dành cho đứa con duy nhất, nhưng được mở rộng ra toàn bộ chúng sinh, kể cả người xa lạ hay kẻ thù.
• Kẻ thù gần (Dễ bị nhầm lẫn): Sự ích kỷ, tình cảm vị kỷ, thương yêu dựa trên sự dính mắc (tôi thương anh vì anh tử tế với tôi).
• Kẻ thù xa (Đối nghịch trực tiếp): Lòng sân hận, oán thù và ác ý.

9. Karuna – Bi Mẫn

Karuna được hiểu là lòng trắc ẩn, sự đồng cảm sâu sắc trước nỗi khổ đau của người khác và ước muốn mãnh liệt giúp họ thoát khỏi nỗi khổ đó.

• Cốt lõi: Nhìn thấy nỗi đau của chúng sinh và không thể thờ ơ. Khát vọng mong cho tất cả chúng sinh được giải thoát khỏi khổ đau và các nguyên nhân gây ra khổ đau.
• Đặc điểm:
• Đây không phải là sự thương hại từ trên cao nhìn xuống, mà là sự đồng cảm (empathy) – cảm nhận nỗi đau của người khác như của chính mình.
• Karuna thúc đẩy hành động dấn thân để giúp đỡ, xoa dịu và cứu độ.
• Kẻ thù gần (Dễ bị nhầm lẫn): Sự bi lụy, sầu khổ, khóc lóc hoặc rơi vào tuyệt vọng cùng với người khổ (khiến bản thân mất đi sức mạnh để giúp đỡ).
• Kẻ thù xa (Đối nghịch trực tiếp): Sự tàn nhẫn, độc ác, hoặc sự vô cảm, thờ ơ trước nỗi đau của đồng loại.

---

Bảng so sánh nhanh giữa Tình yêu Hy Lạp và Tình thương Phật giáo

Khái niệm	Nguồn gốc bản chất	Phạm vi áp dụng	Mục đích cốt lõi
7 Loại Tình Yêu Hy Lạp	Thường dựa trên mối quan hệ, cảm xúc cá nhân hoặc sự kết nối (trừ Agape mang tính tâm linh).	Giới hạn theo đối tượng (người yêu, bạn bè, gia đình, bản thân).	Thỏa mãn nhu cầu cảm xúc, gắn kết xã hội hoặc đạt đến cái đẹp.
Maitri & Karuna (Phật giáo)	Phát sinh từ trí tuệ tánh không và sự nhận thức rằng mọi chúng sinh đều có sự kết nối bình đẳng.	Vô lượng, không biên giới (áp dụng cho cả người thương, người dưng, kẻ thù và muông thú).	Chuyển hóa khổ đau, mang lại an lạc tự thân và hướng tới sự giải thoát giác ngộ.

Lưu ý: Agape (tình yêu vị tha/thiêng liêng trong triết học Hy Lạp/Kitô giáo) có nét tương đồng lớn nhất với Maitri và Karuna, vì đều hướng đến tình thương rộng lớn không điều kiện. Tuy nhiên, Maitri và Karuna trong Phật giáo luôn đi kèm với Trí tuệ (Prajna) để thấy rõ bản chất của khổ đau và nhân quả, tránh việc thương hại sai lầm.

9 loại tình yêu: Kết hợp tất cả lại với nhau

Mặc dù người Hy Lạp cổ đại đã tạo nên từ vựng tình yêu tuyệt đẹp này, nhưng không phải mỗi loại tình yêu đều loại trừ lẫn nhau.

Chúng ta là những con người toàn diện, phức tạp, yêu thương theo những cách phức tạp và độc đáo.

Chắc chắn, mối quan hệ tình cảm của bạn có thể đầy Eros, nhưng tôi cá là cũng có một liều lượng đáng kể của Ludus, Philautia và Philia trong đó.

Tất cả những điều này kết hợp lại sẽ giúp bạn đạt được Pragma mà bạn khao khát. Khả năng yêu thương trọn vẹn trước tiên đến từ việc hiểu rõ bản thân và thực hành nhận thức về bản thân.

Hãy dành một chút thời gian để suy ngẫm về các mối quan hệ trong cuộc sống của bạn. Từ bạn bè, gia đình đến điểm nghỉ dưỡng yêu thích, cuộc sống của chúng ta tràn ngập nhiều loại tình yêu khác nhau.

Vậy trong các loại tình yêu khác nhau, đối với bạn, loại nào nổi bật nhất? Có cách nào bạn có thể cải thiện không?

Có điều gì bạn đang thèm không? Làm thế nào để bạn có thể đưa một loại tình yêu khác vào cuộc sống của mình?

Tôi hy vọng bạn thích việc tìm hiểu thêm về 7 loại tình yêu, theo các triết gia Hy Lạp cổ đại.

https://www.elizabethrider.com/7-types-of-love-and-what-they-mean/