GIỚI THIỆU VỀ KAGYÉ

 Introduction to the Kagyé

Tác giả:  Stefan Mang
Việt dịch: Quảng Cơ
Biên tập: Tuệ Uyển

Kagyé 

***

Kagyé (bka’ brgyad)—còn được biết đến như Tám Giáo pháp Sādhana, Tám Bổn Tôn Mệnh lệnh, hay Tám Heruka—là một trong những chu kỳ tantra nền tảng và giàu tính biểu tượng nhất trong truyền thống Nyingma của Phật giáo Tây Tạng.

Chu kỳ này quy tụ tám vị Heruka phẫn nộ, với các chỉ dẫn thực hành (sādhana) được tổ chức thành một mạn-đà-la nghi lễ và quán tưởng thống nhất. Hệ thống này không chỉ đơn thuần là tập hợp các pháp tu bổn tôn riêng lẻ, mà là một con đường có cấu trúc và tính tích hợp cao, hàm chứa những nguyên lý giáo lý cốt lõi của Vajrayāna trong một tổng thể quán tưởng nhất quán, đồng thời cung cấp một khuôn khổ thực hành cụ thể để đạt đến sự chứng ngộ theo Mật thừa.

Trường phái Nyingma phân chia con đường Phật giáo thành chín thừa (yāna) kế tiếp nhau. Trong khuôn khổ này, thừa thứ bảy là Mahāyoga—chủ yếu tập trung vào giai đoạn phát triển (bskyed rim) của Vajrayāna—được chia thành hai phần: bộ Tantra (rgyud sde) và bộ Sādhana (sgrub sde).

Theo truyền thống, bộ Tantra được cho là đã được truyền dạy bởi Vajrapāṇi cho Năm Bậc Thánh Cao Quý trên núi Malaya; các vị này đã hệ thống hóa và cất giấu giáo pháp. Những bản văn này sau đó được cho là đã từ trên không trung giáng xuống cung điện của vua Ja tại xứ Zahor.

Phần Sādhana, mà Kagyé thuộc về, lại được chia thành hai dòng truyền thừa: truyền thừa trực tiếp (bka’ babs) và truyền thừa kho tàng (gter ma). Xét theo truyền thừa trực tiếp, vị được xem là người biên tập các giáo lý Kagyé là vị thần báo thân (sambhogakāya) Vajradharma. Trong vai trò là chủ nhân của các mật pháp, Ngài đã truyền dạy giáo lý về tám vị bổn tôn cho vị ḍākinī Karmendrāṇī.

Bà đã cất giấu các giáo pháp này trong cảnh giới hóa thân (nirmāṇakāya), bên trong bảo tháp Śaṅkarakūṭa tại nghĩa địa Śītavana, gần Bồ Đề Đạo Tràng ở Ấn Độ. Tại đó, tám vị trì minh (vidyādhara)—dẫn đầu bởi Padmasambhava—đã thọ nhận các giáo pháp thông qua chứng ngộ thiền định, và trở thành những hành giả nhân gian đầu tiên nắm giữ các pháp tu thành tựu của tám vị bổn tôn.

Padmasambhava đã thọ nhận, thực hành và chứng ngộ thông qua từng vị trong tám bổn tôn khi ở tại các bãi tha ma (charnel grounds) của Ấn Độ. Để thiết lập truyền thống Vajrayāna tại Tây Tạng, Ngài đã truyền trao những giáo pháp này cho các đệ tử thân cận nhất của mình.

Ngài cũng xác định những hang động linh thiêng tương ứng với từng bổn tôn—được biết đến chung là Tám Đại Hang Động Thành Tựu—và chỉ dạy chín đệ tử chính nhập thất trong đó tùy theo duyên nghiệp của mỗi người. Thông qua sự tu tập này, các đệ tử nhanh chóng đạt được siddhi (thành tựu) và trở thành tám vị trì minh (vidyādhara) Tây Tạng đầu tiên, ngang bằng về chứng ngộ với các bậc thầy Ấn Độ nguyên thủy.

Cùng với Padmasambhava, họ sau đó đã cất giấu những giáo pháp này như các kho tàng (gter ma) để được khám phá lại trong những thế hệ tương lai.

Vào thế kỷ XII, các giáo lý Kagyé đã được khai mở và hệ thống hóa một cách có phương pháp bởi Nyangral Nyima Özer (1124/1136–1192/1204), một trong những vị khai tàng sư (gter ston) sớm nhất và có ảnh hưởng sâu rộng nhất.

Tuyển tập được khai lộ của ngài, “The Assembly of the Sugatas” (bde gshegs ’dus pa), đã hợp nhất một phạm vi rộng lớn các chỉ dẫn nghi lễ, các bản tantra gốc, và những truyền thừa quán tưởng thành một hệ thống nghi quỹ thống nhất và mạch lạc.

Hệ thống Mật điển hình thành từ đó đã trở thành trung tâm của bản sắc nghi lễ và giáo lý của truyền thống Nyingma. Như vậy, sự khai lộ của Nyangral Nyima Özer đã chuẩn hóa (canonize) những pháp tu bổn tôn được xem là mạnh mẽ bậc nhất vào thời điểm đó, đồng thời đặt chúng vào một khuôn khổ lịch sử rõ ràng về khai lộ, truyền thừa và thực hành nghi lễ.

Các giáo lý và thực hành Kagyé tiếp tục được khai lộ qua nhiều thế kỷ sau đó bởi các vị khai tàng sư (gter ston) như Guru Chöwang (1212–1270), Orgyen Lingpa (sinh năm 1323), Rigdzin Gödem (1337–1408), Jigme Lingpa (1730–1798), Jamyang Khyentse Wangpo (1820–1892), và Chokgyur Dechen Lingpa (1829–1870).

Những khám phá này đã đóng góp và mở rộng kho tàng văn học Kagyé ngày càng phong phú và đa dạng, củng cố vị trí của nó như một trong những hệ thống thực hành Mật thừa quan trọng trong truyền thống Nyingma.

Tám vị Heruka biểu trưng cho sự hợp nhất của các phẩm tính giác ngộ—thân, khẩu, ý, công đức và hoạt động—đồng thời bao hàm các phương pháp Mật thừa nhằm điều phục những chướng ngại bên trong và bên ngoài. Cụ thể gồm:

1-Chemchok Heruka (che mchog he ru ka): công đức giác ngộ (yon tan)
2- Yangdak Heruka (yang dag he ru ka): ý giác ngộ (thugs)
3- Yamāntaka (gshin rje gshed): thân giác ngộ (sku)
4- Hayagrīva (rta mgrin): khẩu giác ngộ (gsung)
5- Vajrakīlaya (rdo rje phur pa): hoạt động giác ngộ (phrin las)
6- Mamo Bötong (ma mo rbod gtong): triệu thỉnh và sai phái các “nữ thần hung mãnh”
7- Jikten Chötö (’jig rten mchod bstod): cúng dường và tán thán mang tính thế tục
8- Möpa Drak-Ngak (dmod pa drag sngags): thần chú phẫn nộ mang tính hàng phục

Một vị thứ chín được bổ sung là Guru Vidyādhara (bla ma rig ’dzin), do Padmasambhava khai thị như bậc thầy Mật thừa thể hiện sự chứng ngộ của cả tám vị. Tùy theo truyền thừa, Chemchok Heruka hoặc Guru Vidyādhara sẽ xuất hiện ở trung tâm của mạn-đà-la.

Về mặt giáo lý, Kagyé bao hàm một phạm vi rộng lớn các giáo pháp và thực hành của Vajrayāna. Trong tổng thể này, chúng phản ánh khuôn khổ Tam Căn (Three Roots – rtsa gsum) của truyền thống Nyingma:

-Đạo sư (guru – bla ma) được thể hiện qua Guru Vidyādhara
-Bổn tôn (yidam – yi dam) được biểu trưng bởi năm vị đầu tiên
-Không hành nữ (ḍākinī – mkha’ ’gro) xuất hiện qua các hình tướng như Siṃhamukhā trong pháp tu Mamo Bötong

Vai trò của hộ pháp (chos skyong) được đảm nhiệm bởi Jikten Chötö, với các thực hành triệu thỉnh những vị hộ thần đã phát thệ nguyện, trong khi Möpa Drak-ngak cung cấp các phương pháp hàng phục những lực cản trở.

Chu kỳ này cũng bao gồm các pháp tu bổ trợ, chẳng hạn như Amitāyus trong chu kỳ Hayagrīva, và các kỹ thuật du-già chuyên biệt như chiết xuất tinh túy (bcud len) trong chu kỳ Chemchok Heruka.

Cùng với những chỉ dẫn chi tiết về cách thành tựu con đường Mật thừa tương ứng với từng bổn tôn, hành giả được dẫn dắt qua toàn bộ lộ trình của phương tiện và chứng ngộ tantra—tiếp cận một hệ thống cứu cánh học (soteriology) toàn diện cho sự chuyển hóa nội tâm, đồng thời là một “công nghệ nghi lễ” nhằm hộ trì và thành tựu các mục đích thế gian.

Kagyé vẫn luôn là một trụ cột trung tâm trong đời sống nghi lễ của truyền thống Nyingma—đặc biệt trong các đại nghi quỹ tu tập tập thể chuyên sâu (sgrub chen).

Cho đến ngày nay, hệ thống này vẫn tiếp tục đóng vai trò như một khuôn khổ sống động cho việc đào luyện Mật thừa, làm chủ nghi lễ, và triển khai các hoạt động giác ngộ trong thực hành.

 

***

Dưới đây là bản dịch tiếng Việt của đoạn chú thích và tư liệu tham khảo:

1-Trautz 2021, tr. 31.

2-Tarthang Tulku Rinpoche (dar thang sprul sku rin po che) giải thích cách ḍākinī Karmendrāṇī đã cất giấu các tantra trong những phần khác nhau của bảo tháp:

“Ở phần nền của bảo tháp, bà cất giấu tất cả các bản văn thuộc chu kỳ sgyu ’phrul. Ở phần giữa, bà giấu Tập Hội Như Lai (Assembly of the Sugatas), trong đó các bổn tôn Kagyé được trình bày trong một mạn-đà-la duy nhất. Các bản văn bye brag sgos rgyud được giấu ở các cổng vào, gsang ba yongs rdzogs ở ống sáo, rang byung rang shar ở vành tháp, và sangs rgyas mnyam sbyor ở phần giữa của chóp tháp. Tất cả các bản văn này đều chứa những giáo pháp liên quan đến thực hành Mahāyoga và Anuyoga. Các giáo lý Atiyoga của yang gsang bla med yang ti nag po được giấu ở đỉnh cao nhất của chóp tháp, và các vị hộ pháp được chỉ định để bảo vệ những bản văn quý báu này cho đến thời điểm thích hợp để được khai lộ.”

Xem: Tarthang Tulku 1991, tr. 265–270; và Boord 1993, tr. 100.

3-Samye Translations 2023, tr. 51–53; Trautz 2021, tr. 36–37.

4-Trong khu vực Hy Mã Lạp Sơn, Tám Đại Hang Động Thành Tựu (sgrub phug brgyad) được xem là những thánh địa linh thiêng bậc nhất của Padmasambhava. Nằm ở Bhutan, Tây Tạng trung tâm và vùng Lhodrak phía nam Lhasa, những hang động này biểu trưng cho trí tuệ siêu việt và lòng từ bi vô lượng của Ngài.

Tương truyền, Padmasambhava đã chọn mỗi hang động cho việc tu tập của một trong tám bổn tôn Kagyé, gia trì từng nơi bằng năng lực liên hệ đến thân, khẩu, ý, công đức và hoạt động của Ngài. Sau đó, Ngài gửi các đệ tử đến tu tập tại đây, nơi họ nhanh chóng đạt thành tựu mà không gặp chướng ngại.

Để nghiên cứu chi tiết về tám hang động này, xem: Samye Translations 2023, tr. 149–235.

5-Tám vị trì minh Tây Tạng (bod kyi rig ’dzin brgyad), hay còn gọi là tám đại thành tựu giả của Tây Tạng, được tôn kính như những hình mẫu tối thượng của sự chứng ngộ. Họ gồm:

1-Trisong Detsen
2-Namkhé Nyingpo
3-Nupchen Sangyé Yeshé
4-Gyalwa Chokyang
5-Yeshe Tsogyal
6-Palgyi Yeshé
7-Palgyi Sengé
8-Vairotsana

Mỗi vị tương ứng với một bổn tôn mà qua đó họ đạt thành tựu:
(1) Chemchok Heruka, (2) Yangdak Heruka, (3) Yamāntaka, (4) Hayagrīva, (5) Vajrakīlaya, (6) Mamo Bötong, (7) Jikten Chötö, (8) Möpa Drak-ngak.

Cả Trisong Detsen và Nyak Jñanakumara đều nhận truyền thừa Chemchok Heruka. Nhà vua đạt chứng ngộ khi nhập thất tại tu viện Samye nên được tính vào tám vị trì minh. Nyak Jñanakumara, dù đạt chứng ngộ tương đương, không được liệt kê chính thức.

6-Trautz 2021, tr. 37–38.

7- “The Assembly of the Sugatas” (bde gshegs ’dus pa), hay Kagyé Deshek Düpa, là một chu kỳ giáo pháp quan trọng tập trung vào các bổn tôn Kagyé, được khai lộ như một kho tàng (terma) bởi Nyangral Nyima Özer.

8-Trautz 2021, tr. 19–20 & 39–44.
9-Trautz 2021, tr. 18.
10-Trautz 2021, tr. 19 & 24–25.

11-Dựa theo Trautz, người đã phân tích cấu trúc và nội dung của “The Assembly of the Sugatas” cũng như trình bày tổng quan các quán đỉnh Kagyé trong tuyển tập Rinchen Terdzö (rin chen gter mdzod).

Kagyé
(Ảnh: Himalayan Art Resources)

Thông tin thêm:
BDRC T1193 (bka’ brgyad)