BA DI HUẤN CỦA ĐỨC PHẬT

(trích từ Vima Nyingtik)

Trong ngôn ngữ Ấn Độ: buddha-dhekaramadhu-nāma

Việt dịch: Quảng Cơ 
Biên tập: Tuệ Uyển

 

DI HUẤN THỨ NHẤT

Đảnh lễ Đại Kim Cang Trì (Vajradhara), vị Phật thứ sáu, bậc Giác ngộ hoàn toàn và viên mãn!

Kyema! Kyema!

Hỡi các người con của dòng dõi cao quý, hãy thâu nhiếp và củng cố những điểm then chốt của toàn bộ Mật Chú Bí Mật, và hãy tu tập theo phương cách sau đây.

Về các pháp chuẩn bị của thân, khẩu và ý:
Hãy tu tập về vô thường, bi mẫn và Bồ-đề tâm.
Vì thân này được sinh khởi từ vô minh duyên khởi,
Nên sáu lớp hiện diện trong các chủng tử tự.

Vì tự tánh minh giác (rigpa) trong thực tánh chính là ba thân,
Nên ba thân hiển lộ thành ba âm tiết.
Hãy tu tập nơi ba âm tiết, và thực hành sự phân biệt rõ ràng (rushen).
Sau đó, để đưa đến an trụ trong trạng thái an nhiên chân thật,
Hãy làm sống dậy (tăng cường) bằng các cách nhìn (ánh nhìn quán chiếu)
của Thanh văn, Bồ-tát và các bổn tôn phẫn nộ.
Khi đã đạt được niềm tin nơi sự an trụ, vững chắc và tự tại,
Hãy buông bỏ mọi tạo tác, cả bên ngoài lẫn bên trong,
Và an trụ trong các oai nghi của voi, sư tử và bậc hiền triết.

Về khẩu, hãy dừng lại dòng nói năng.
Về tâm, từ khoảng giữa hai chân mày, hãy an trú nơi hư không.
Bằng việc thuận theo các điểm then chốt của các cửa (giác quan), đối tượng và hơi thở,
Trí tuệ thanh tịnh nguyên sơ được hiển lộ ngay trong trường (kinh nghiệm).

Chớ rời khỏi điểm then chốt của sự hiển lộ trực tiếp.
Với nền tảng là ba phương diện bất động,
Khi đã đạt được sự ấm áp của bốn kiến (bốn thị kiến),(1)
Hãy thẩm định (đo lường) ba hình thức an trụ.

Khi đã đóng chặt cọc mốc của ba sự thành tựu,
Ngươi sẽ không bao giờ còn quay lại ba cõi,
Mà sẽ đi vào Niết-bàn — điều này không hề nghi ngờ.

Khi Đại Kim Cang Trì (Vajradhara) thị hiện nhập Đại Bát Niết-bàn
tại khu vườn của danh y Jīvaka,
ở phía nam cõi Trời Ba Mươi Ba,
Garab Dorje(2) ngã quỵ xuống đất
và kêu lên trong thống thiết:

Kyema kyihü! Than ôi! Than ôi!
Khi ánh đèn của bậc Thầy đã lịm tắt,
Ai sẽ xua tan bóng tối của thế gian?

Khi dần hồi tỉnh, ngài thấy cẳng tay phải của Đức Phật hiện ra trong một khối ánh sáng,
từ đó buông xuống một bảo hạp bằng pha lê quý, nhỏ bằng móng tay,
hạ xuống ngay trên lòng bàn tay phải của ngài.

Khi mở ra, ngài thấy giáo huấn này được ghi trên một bề mặt xanh lam quý báu,
như lưu ly xanh đang chảy,
và ngay lúc ấy Garab Dorje đạt được niềm xác tín của chứng ngộ.

Samaya.

DI HUẤN THỨ HAI

Kính lạy Đức Phật Toàn Giác, Toàn Thiện, Đấng Chiến Thắng nhờ Sức mạnh Uy lực!

Nếu muốn chắc chắn chứng quả Phật,
Hãy rèn luyện thuần thục các pháp tu tiên quyết (pháp hành sơ bộ).
Bởi vì hành giả chẳng thể thoát khỏi ba cõi
Nếu không phân định rõ ràng (Rushen)
Giữa Thân, Khẩu và Ý,
Nên hãy rèn luyện các pháp tu sơ bộ.

Nếu thuần thục các điểm cốt tủy của pháp tu sơ bộ,
Hành giả sẽ thấu đạt chứng ngộ (giác ý), cả thông thường lẫn tối thượng.

Hãy độc cư nơi thanh vắng (vùng hẻo lánh).

Để thực hành pháp tu tiên quyết của thân,
Hãy đóng vai các hành vi khác nhau của sáu cõi chúng sinh.
Và thực hiện các hoạt động hướng về Tam Bảo.
Hãy ngồi thẳng người với hai lòng bàn chân áp vào nhau
Và chắp hai lòng bàn tay lại phía trên đỉnh đầu.
Bất kỳ ai áp dụng pháp thực hành thân như vậy
Sẽ không bị thoái chuyển về thân,[¹]chướng ngại được an dịu,
Vượt qua bám chấp và thanh tịnh các che chướng.
Với thân được giải thoát thành Hóa thân (Nirmāṇakāya),
Thân ấy sẽ bất nhị (không thể tách rời) với sắc thân của Phật
Và không còn lại bất kỳ dư báo nào.

Để thực hành pháp tu tiên quyết của khẩu,
Hãy mô phỏng các âm thanh khác nhau của sáu cõi chúng sinh.
Rèn luyện toàn bộ các cung bậc âm thanh—
Của các vị Bản tôn an bình, phẫn nộ và của các đại (tự nhiên).
Dành ba ngày cho điểm cốt tủy của pháp ấn chứng (niêm phong).[²]
Rèn luyện sự linh hoạt, phát triển sự dẻo dai và phóng tâm đi.
Bất kỳ ai thực hành theo cách này bằng khẩu
Sẽ vượt qua bám chấp, thanh tịnh các che chướng của khẩu,
Tránh được sự thoái chuyển[³] và đạt giải thoát trong Báo thân (Sambhogakāya) bất nhị.

Để thực hành pháp tu tiên quyết của ý,
Hãy quán tưởng đến những nỗi khổ đau của sáu cõi chúng sinh.
Rồi tìm kiếm nơi tâm này khởi sinh.
Không tìm thấy nơi sinh, hành giả sẽ gặp Pháp thân (Dharmakāya).
Rồi tìm kiếm nơi tâm này trú ngụ.
Không tìm thấy nơi trú, hành giả sẽ gặp Báo thân (Sambhogakāya).
Rồi tìm kiếm nơi tâm này đi về.
Không tìm thấy nơi diệt, hành giả sẽ gặp Hóa thân (Nirmāṇakāya).
Bất kỳ ai thực hành theo cách này bằng ý
Sẽ xua tan bám chấp, an dịu các chướng ngại,
Thanh tịnh các che chướng, không bao giờ thoái chuyển về ba cõi,
Và bước vào tánh bất nhị, giải thoát trong Pháp thân.

Sau đó, hãy thuần thục trong việc để cho Thân, Khẩu
Và Ý được an định trong trạng thái thư thái tự nhiên.
Rồi một khi đã phục hồi năng lượng cho cả ba,
Hãy dấn thân vào chính pháp hành với niềm tinh tấn.

Khi đã hoàn tất các pháp tu sơ bộ theo cách này,
Hãy để chúng xả bỏ khỏi tâm trí bạn.
Để đạt đến điểm cốt tủy của sự chứng ngộ trực tiếp,
Hãy buông bỏ mọi tạo tác của Thân, Khẩu và Ý.

Khi Đức Phật Toàn Giác thị hiện nhập Đại Bát Niết Bàn tại nơi hội tụ của các bậc Không Hành Nữ (Ḍākinī), ở phía đông của đại bãi tha ma Núi Lửa[⁵] Rực Cháy, ngài Garab Dorje đã ngã xuống đất và thống khổ kêu lên:

Kye-ma kyi-hü! Than ôi! Ôi chao!
Khi ánh đèn của bậc Thầy đã tắt,
Ai sẽ là người xua tan bóng tối của thế gian?

Khi ngài hồi phục, ngài thấy cẳng tay phải của Đức Phật xuất hiện trong một khối ánh sáng rực rỡ, thả xuống một chiếc hộp bằng pha lê quý giá chỉ bằng kích thước của một móng tay. Bên trong hộp chứa lời giáo huấn này, được viết bằng những ký tự tự sinh từ năm loại đá quý trên nền đá lạt-ma (lapis lazuli) nóng chảy. Bản văn tối thượng mang đại gia trì này—tức Hậu Chúc Di Giáo của Đức Phật—xuất hiện là để hóa thân (nirmāṇakāya) Garab Dorje có thể du trì (bzung ba).[⁴] Như một người dẫn đường đưa hết thảy chúng sinh vượt thoát [luân hồi], giáo pháp này được truyền dạy như đứa con duy nhất chứa đựng và hội tụ mọi điểm yếu cốt tủy của toàn bộ giáo lý.

 

DI HUẤN THỨ BA

Đảnh lễ Kim Cang Trì tự giải thoát!

Kyema! Kyema! 

Hãy lắng nghe, hỡi các người con của dòng dõi cao quý!
Về thân, nếu muốn vượt thoát khổ đau,
hãy rèn luyện tư thế của ba thân.
Ai thực hành như vậy sẽ vượt qua khổ ải
trong pháp giới thân giác ngộ của chư Phật ba đời.

Về khẩu, hãy tìm sự an định trong giai đoạn rèn luyện,
Trong sự an trụ và rồi siêu vượt.[¹]
Bất kỳ ai không xem nhẹ điều này
Sẽ vượt qua khổ ải trong pháp giới khẩu giác ngộ của chư Phật ba đời.

Là điểm yếu cốt tủy của tâm, hãy áp dụng ba cách nhìn (tam chủng mục kiền).[⁶]

Hướng về bầu trời thanh tịnh, điểm yếu cốt tủy của cảnh giới,
Hãy nhìn lên, nhìn xuống và nhìn sang bên—điểm yếu cốt tủy của cánh cửa giác quan.
Và, là điểm yếu cốt tủy của hơi thở, hãy rèn luyện cách hô hấp thật chậm rãi.
Nhờ áp dụng ba điểm yếu cốt tủy này,[²]
Tánh giác tánh Không cùng với Tam thân của nó sẽ hiển lộ.

Hãy thu thúc các chuỗi sáng tánh giác,
Điểm cốt tủy của sự trực diện, và việc nhìn thấy sẽ là điều tất yếu.[³]

Thị kiến trực nhận pháp tánh,
Khiến cho các quan kiến hý luận và chấp trước tiêu tan.[⁴]

Thông qua thị kiến trải nghiệm tăng trưởng,
Trí tuệ của trung ấm (bardo) được hiển lộ tỏ tường.

Thông qua thị kiến tánh giác đạt đến mức viên mãn,
Có sự nhận biết về Báo thân (saṃbhogakāya).

Thông qua thị kiến tiêu tận vào pháp tánh,
Quả vị Đại Viên Mãn, vượt ngoài hành động, được chứng đắc.

Nếu bạn có thể hoàn thành bốn thị kiến theo cách này,
Thì chẳng cần phải tìm kiếm niết-bàn ở bất kỳ nơi đâu khác.

Với nền tảng là ba sự bất động,[⁷]
Hãy đo lường sự tiến bộ dựa trên ba hình thức an nghỉ;[⁸]
Các dấu hiệu sẽ nảy sinh nơi thân, khẩu và tâm.
Hãy đóng chặt các cây đinh của ba sự thành tựu.[⁹]
Không còn điều gì cần phải truyền dạy thêm nữa. Tam-muội-da (Samaya)!

Hãy đón nhận giáo pháp này—pháp bảo đã tựu duyên đến với bạn,
Được khắc ghi rõ ràng bằng những chất liệu trân quý.
Bất cứ ai kính ngưỡng giáo pháp này chắc chắn sẽ đạt được giải thoát.
Vào những thời điểm như ánh sáng cầu vồng, đất trời rung chuyển,
Sương giá, mưa đá, nạn đói hay nhật nguyệt thực,
Việc trì tụng lớn tiếng bản văn này về hướng thích hợp
Sẽ mang lại công đức to lớn hơn bất kỳ phẩm vật cúng dường nào
Dâng lên chư Phật hóa thân khắp hàng tỷ thế giới.

 ***

PHỤ THÍCH

A- Ba bài di chúc này tạo thành một lộ trình tu tập nhất quán từ nền tảng, hành trì cho đến quả vị tối hậu:

1. Di chúc thứ nhất (The First Testament): Định hướng Cốt tủy & Chuẩn bị

• Tên gốc: Buddha-dhekarayedhu-nāma / Sangs rgyas kyi zhal chems dang po.
• Ý nghĩa cốt lõi: Bài này thiết lập nền tảng thực hành cho toàn bộ hệ thống Mật thừa. Đức Phật nhắc nhở hành giả gom tụ tất cả tinh yếu của Bí mật Mật tông thông qua việc rèn luyện tâm xả ly, lòng từ bi và Bồ đề tâm như những bước tiên quyết.
• Tóm tắt ý nghĩa: Khẳng định thân xác này dù cấu thành từ vô minh nghiệp lực, nhưng bản tánh chân thật của tâm thức (Rigpa) chính là Ba Thân Phật (Pháp thân, Báo thân, Hóa thân). Bài di chúc đầu tiên hướng tâm hành giả nhận biết hạt giống giác ngộ bên trong để đảo bạt luân hồi.

2. Di chúc thứ hai (The Second Testament): An định và Chuyển hóa Khẩu & Năng lượng

• Tên gốc: Sangs rgyas kyi zhal chems gnyis pa.
• Ý nghĩa cốt lõi: Tập trung sâu vào phương diện Khẩu (Voice/Speech) và hệ thống khí/năng lượng (Prana/Lung) bên trong cơ thể hành giả.
• Tóm tắt ý nghĩa: Bài này chỉ dạy cách hành giả tìm kiếm sự định tĩnh vững chắc trong các giai đoạn rèn luyện âm thanh, hơi thở mật truyền, đi từ trạng thái an trú (abiding) cho đến khi vượt thoát hoàn toàn các cấu uế của vọng tưởng. Ai giữ vững năng lượng cốt tủy này mà không xao lãng sẽ vượt qua mọi khổ đau để đạt đến cảnh giới đại an lạc.

3. Di chúc thứ ba (The Third Testament): Giải thoát tối hậu qua Thân ấn Ba Thân

• Tên gốc: Buddha-dhekarayatri-nāma / Sangs rgyas kyi zhal chems gsum pa.
• Ý nghĩa cốt lõi: Đây là đỉnh cao của sự thực hành, tập trung vào phương diện Thân (Physical) ở cấp độ vi tế nhất.
• Tóm tắt ý nghĩa: Hướng dẫn hành giả rèn luyện và an trú vào các tư thế (postures) của Ba Thân (Pháp thân, Báo thân, và Hóa thân). Bằng cách khóa chặt thân-tâm trong các tư thế mật truyền này lúc lâm chung hoặc trong đại định, hành giả sẽ trực tiếp hòa tan báo thân vật lý vào bản thể ánh sáng rực rỡ (Cầu vồng thân) và tan biến vào pháp giới của chư Phật ba đời.

Sự liên kết tổng quan:
Chuỗi ba bài di chúc này được coi là "chìa khóa đóng cửa địa ngục" trong Dzogchen. Di chúc thứ nhất chuẩn bị cho Ý (nhận biết tánh Phật), Di chúc thứ hai chuyển hóa Khẩu (ổn định năng lượng nội tại), và Di chúc thứ ba giải thoát hoàn toàn qua Thân (hòa nhập vào Ba Thân Phật). Chúng được truyền thừa nguyên vẹn để hành giả có thể đốn ngộ và đạt quả vị trì minh vương ngay trong một đời.

B- Ba bài di chúc này được tuyên thuyết bởi Đức Phật Bổn Tôn Nguyên Sơ Samantabhadra (Phổ Hiền Vương Phật) và Đức Phật Thích Ca Mâu Ni (ở phương diện hiện thân hóa thân) nhằm đúc kết những giáo lý tối mật nhất của Mật thừa.

Tuy nhiên, việc con người thế gian có được bản văn này là nhờ vào tiến trình truyền thừa linh thiêng vô cùng đặc biệt của hệ thống Đại Viên Mãn (Dzogchen):

1.    Vị đầu tiên nhận lãnh: Giáo lý này được Đức Kim Cang Tát Đỏa (Vajrasattva) truyền trực tiếp cho Garab Dorje (Thắng Hỷ Kim Cang) – vị Tổ sư nhân gian đầu tiên của truyền thống Dzogchen.

2.    Cách thức xuất hiện: Ba bài di chúc này nằm trong nhóm các bản văn mật truyền được gọi là "Golden Letters" (Bản văn Chữ Vàng). Khi Tổ Garab Dorje thị hiện nhập diệt và hòa tan thân mạng vào đại định Ánh sáng Cầu vồng, ngài đã để lại các bài di chúc này trao lại cho người đệ tử thượng thủ của mình là Tổ Manjushrimitra (Văn Thù Hữu).

3.    Vị biên soạn và lưu giữ: Giáo lý sau đó được truyền qua các đời Tổ Ấn Độ và được Đại sư Vimalamitra (Vĩ Ma Lạp Mật Đa) – một học giả, hành giả vĩ đại người Ấn Độ – mang sang Tây Tạng vào thế kỷ thứ 8. Ngài chính là người đã hệ thống hóa, biên soạn và ẩn giấu chúng vào tuyển tập cốt tủy mang tên Vima Nyingtik (Vĩ Ma Tâm Tùy).

Tóm lại, về mặt tâm linh tối cao, đây là lời của Phật; về mặt lịch sử nhân gian, đây là giáo lý do Tổ Garab Dorje trao lại khi ngài chứng đắc Thân Cầu Vồng và được Đại sư Vimalamitra kết tập lại cho hậu thế.

C- Tổ sư Garab Dorje (tiếng Tây Tạng: dga' rab rdo rje, tiếng Phạn: Prahevajra hoặc Pramoda Vajra, dịch nghĩa là Thắng Hỷ Kim Cang) là vị Tổ sư nhân gian đầu tiên của truyền thống Đại Viên Mãn (Dzogchen). Cuộc đời của ngài đầy rẫy những phép mầu và được tóm tắt qua các giai đoạn chính sau:

1. Sự ra đời thần kỳ và tuổi thơ sóng gió

• Ngài sinh ra tại vùng đất Uddiyana (Ô-trượng-na, thuộc Pakistan ngày nay).
• Mẹ của ngài là một công chúa xuất gia hành trì thanh tịnh. Ngài được hoài thai một cách thần kỳ thông qua một điềm mộng: mẹ ngài mơ thấy một bậc thánh tăng chạm chiếc bình pha lê chứa các mật điển lên đỉnh đầu mình.
• Vì sinh con khi đang là ni cô, người mẹ sợ hãi bị gia tộc ruồng bỏ nên đã đem giấu hài nhi vào một hố tro củi. Ba ngày sau, khi quay lại, bà kinh ngạc thấy đứa trẻ vẫn hoàn toàn bình an, đang chơi đùa rực rỡ trong đống tro. Nhận ra đây là một bậc hóa thân, gia đình đã đón ngài về nuôi dưỡng.

2. Sự nghiệp hiển hóa và xưng tụng mật điển

• Ngay từ khi lên 7 tuổi, ngài đã sở hữu trí tuệ vô sư tự thông. Ngài đã tranh biện và chiến thắng tất cả các học giả, luận sư Phật giáo lẫn ngoại đạo lừng lẫy thời bấy giờ tại vương quốc Uddiyana.
• Đức Kim Cang Tát Đỏa (Vajrasattva) đã hiện thân trực tiếp để truyền trao và quán đảnh cho ngài toàn bộ 6.400.000 mật điển của giáo lý Đại Viên Mãn. Ngài là người đầu tiên hệ thống hóa các giáo lý tối cao này từ cõi trời Phật giới xuống ngôn ngữ của nhân gian.

3. Thu nhận đệ tử thượng thủ và củng cố truyền thừa

• Ngài đã chu du khắp các thánh địa Ấn Độ để hoằng hóa giáo pháp.
• Tại Bồ Đề Đạo Tràng, ngài đã thu nhận Manjushrimitra (Văn Thù Hữu) – một đại học giả nổi tiếng – làm đệ tử thượng thủ sau một cuộc tranh luận kéo dài để chứng minh tính tối hậu của Dzogchen so với các bộ phái khác. Manjushrimitra sau đó đã trở thành vị tổ thứ hai tiếp nhận trọn vẹn mạch pháp.

4. Thị hiện nhập diệt và Chúc thư Chữ Vàng

• Khi đã hoàn thành tâm nguyện độ sinh, Tổ Garab Dorje thị hiện nhập diệt bên bờ sông Danatika. Ngài không để lại thân xác vật lý mà trực tiếp hòa tan toàn bộ cơ thể vào một khối ánh sáng rực rỡ rực trời để chứng đắc Thân Cầu Vồng (Rainbow Body).
• Khi ngài đang bay lên không trung trong vầng sáng, người đệ tử Manjushrimitra đã khóc than thống thiết. Thấu cảm điều đó, từ giữa không trung, Tổ Garab Dorje đã thả xuống một chiếc hộp nhỏ bằng vàng, bên trong chứa Ba Lời Di Chúc Cốt Tủy (chính là nguồn gốc của các bài di chúc bạn đã hỏi ở trên). Ba lời này đúc kết toàn bộ tinh hoa của Dzogchen:

1.    Trực nhận bản tánh chân thật.

2.    Quyết định một niệm này không nghi ngờ.

3.    Tự tin giải thoát ngay trong hành động.

Cuộc đời của Garab Dorje chính là chiếc cầu nối tâm linh tối thượng, biến giáo lý Đại Viên Mãn từ cảnh giới bất nhị của chư Phật thành một con đường tu tập hiện thực giúp con người thế gian đạt đến sự giải thoát ngay trong một đời.

Sau Tổ Garab Dorje, Tổ Manjushrimitra và sau đó là Đại sư Vimalamitra đã bảo vệ và hệ thống hóa các bài di chúc này như thế nào trước khi giấu chúng vào tập Vima Nyingtik?