TRANG PHỤC SHANAK ***

 

Bộ trang phục này có tên gọi chính xác là Trang phục Shanak (hay còn gọi là Trang phục Vũ điệu Mũ Đen - Black Hat Dance).

Đây là bộ lễ phục quan trọng bậc nhất trong điệu múa Cham (vũ điệu mặt nạ nghi lễ) của Phật giáo Kim Cang thừa, thường thấy tại Tây Tạng, Bhutan và vùng Ladakh (Ấn Độ).

Dưới đây là ý nghĩa đằng sau tên gọi và các thành phần chính:

1. Tại sao gọi là "Shanak"?

Trong tiếng Tạng, Sha có nghĩa là "mũ" và Nak có nghĩa là "đen". Tên gọi này bắt nguồn từ chiếc mũ vành rộng màu đen đặc trưng mà người múa đeo.

• Ý nghĩa lịch sử: Điệu múa này gắn liền với câu chuyện về sự tiêu diệt vị vua tà ác Langdarma ở thế kỷ thứ 9 để bảo vệ Phật pháp. Người thực hiện (Lhalung Pelgyi Dorje) đã mặc bộ đồ này để ngụy trang và giấu cung tên trong ống tay áo rộng.

2- Ý nghĩa tâm linh

Khác với các nhân vật múa Cham khác phải đeo mặt nạ gỗ, các vũ công Shanak thường không đeo mặt nạ (hoặc chỉ đeo mặt nạ nhẹ). Họ đóng vai trò là những bậc thầy mật tông (Tantric Masters) có sức mạnh tâm linh thượng thừa để thực hiện các nghi thức thanh tẩy.

Bạn có muốn biết thêm về lễ hội nào thường xuyên xuất hiện bộ trang phục này không? (Ví dụ như lễ hội Tshechu ở Bhutan rất nổi tiếng với điệu múa này).

3- Các bộ phận cấu thành bộ đồ

Đây là một bộ trang phục nghi lễ vô cùng đặc sắc, thường được các nhà sư hoặc vũ công đeo trong các điệu nhảy Cham (vũ điệu mặt nạ) của Phật giáo Kim Cương thừa (phổ biến ở Tây Tạng, Bhutan và vùng Ladakh, Ấn Độ).
Dưới đây là chi tiết các bộ phận chính của bộ đồ lễ này:

1). Chiếc mũ Shanak (Mũ Đen)
Đây là phần gây ấn tượng mạnh nhất. Chiếc mũ này có vành rộng, bên trên trang trí rất cầu kỳ:

• Phần chóp: Thường có biểu tượng hình ngọn lửa hoặc gương báu, tượng trưng cho sự thiêu rụi vô minh.
• Các dải lụa ngũ sắc: Đại diện cho năm yếu tố (Ngũ đại) hoặc Ngũ trí Phật.
• Khăn trắng (Khatag): Rủ xuống hai bên vai, tượng trưng cho sự thuần khiết và lòng tôn kính.

Chiếc mũ đen vành rộng, trên chóp có biểu tượng gương báu hoặc đầu lâu, tượng trưng cho việc chiến thắng cái ác và sự vô minh.

2). Áo choàng Phục sức (Phod-ka)

Bộ áo này là một kiệt tác về dệt may và thêu thùa:

• Chất liệu: Thường làm bằng gấm lụa cao cấp với các họa tiết mây, rồng hoặc hoa sen.
• Tay áo: Thiết kế rất rộng và dài, giúp tạo ra những chuyển động bay bổng, uy nghi khi thực hiện các động tác múa tâm linh.
• Màu sắc: Sự kết hợp rực rỡ của đỏ, vàng, xanh dương và xanh lá cây tạo nên luồng năng lượng mạnh mẽ.

Chiếc áo choàng bằng gấm thêu cực kỳ công phu với tay áo rất rộng. Khi vũ công xoay người, ống tay áo tạo ra những vòng tròn lớn, tượng trưng cho sự vận hành của vũ trụ (Mandala).

3). Tấm che ngực/Tạp dề (Gyab-dar)

Ở phía trước bụng và ngực có một tấm vải thêu hình gương mặt Dharmapala (Hộ pháp) hung quế:

• Ý nghĩa: Hình ảnh này không phải là quỷ dữ mà là biểu tượng của sự phẫn nộ thánh thiện, dùng để xua đuổi tà ma và những chướng ngại trên con đường tu tập.
• Họa tiết: Thường kèm theo hình đầu lâu hoặc các pháp khí để nhắc nhở về tính vô thường của sự sống.

Tấm vải thêu gương mặt phẫn nộ của các vị thần Hộ pháp trước bụng. Nó dùng để răn đe các thế lực tiêu cực và bảo vệ người thực hiện nghi lễ.

4). • Hài (Giày):

 Thường là loại giày vải thêu cao cổ, giúp vũ công thực hiện các động tác giậm chân mạnh mẽ nhằm "trấn áp" các năng lượng xấu trên mặt đất.

5). Các chi tiết trang trí khác

• Chuỗi hạt và trang sức: Đôi khi người mặc còn đeo thêm các chuỗi hạt xương hoặc kim loại tượng trưng cho các pháp khí của mật tông.

• Viền tua rua: Phần gấu váy có các dải màu cầu vồng xếp lớp, tạo hiệu ứng thị giác mạnh mẽ khi xoay người.

Bối cảnh sử dụng

Bộ trang phục này không dùng để mặc hàng ngày. Nó chỉ xuất hiện trong các dịp lễ tết hoặc lễ hội tôn giáo lớn (như lễ hội Tsechu ở Bhutan). Người mặc bộ đồ này được tin là đang hóa thân thành các vị thần hộ pháp để thanh lọc không gian và ban phúc lành cho cộng đồng.

Bạn có muốn tôi tìm hiểu sâu hơn về ý nghĩa của các hình thêu trên tấm tạp dề phía trước không?

Biên tập: Tuệ Uyển