SADHANAS VÀ BA BÍ MẬT CỦA PHẬT GIÁO KIM CANG THỪA

 giống như ba phần của một kịch bản điện ảnh

Sadhanas, and the Three Secrets of Vajrayana Buddhism, Like Three Acts of a Movie Script

Việt dịch: Quảng Cơ
Biên tập: Tuệ Uyển

***

Sadhana thường được dịch thành nghi quỹ hay nghi thức chỉ là góc nhìn bề nổi của các bước thực hành

Một đoàn làm phim đang quay cảnh Đức Phật thiền định dưới cây Bồ đề. (Ý tưởng)

 

Trong Phật Giáo Kim Cang Thừa , con đường đạt giác ngộ trong một đời được giải thích bằng khái niệm “Ba Bí Mật” (Three Secrets) — và toàn bộ thực hành Nghi thức có thể hiểu như một “kịch bản nhập vai” giúp chuyển hóa thân–khẩu–ý.

Ba bí quyết nào trong Phật giáo Kim Cang thừa giúp đạt được giác ngộ chỉ trong một kiếp sống? Bí quyết “nhập vai” trong các bài tập Sadhana Phật giáo là gì và tại sao chúng giúp chúng ta trở thành những người thực hành Phật pháp tốt hơn? Tại sao bài tập Sadhana Phật giáo Kim Cang thừa lại giống như một kịch bản phim hay một vở kịch sân khấu?

Sadhana không chỉ đơn thuần là những kinh sách thiêng liêng được truyền lại từ thầy sang trò. Trong Phật giáo Kim Cang thừa, Sadhana, theo nghĩa bóng, giống như kịch bản phim với chỉ dẫn sân khấu, một màn trình diễn nhập vai có thể giúp chúng ta đạt được những giác ngộ Phật giáo thực sự. Trong kịch bản đó chứa đựng ba bí mật của Kim Cang thừa — giống như ba hồi trong một bộ phim dài. Và, cũng như một bộ phim, cần có sự cho phép để bước vào phim trường — trong trường hợp này, một người thầy cho phép chúng ta thực hành Sadhana và hướng dẫn chúng ta, giống như một đạo diễn trong “màn trình diễn” của chúng ta.

Cấu Trúc 3 Hồi

Bất kỳ nhà sản xuất hoặc đạo diễn phim nào cũng sẽ nói với bạn rằng một bộ phim bom tấn bắt đầu với một kịch bản tuyệt vời gồm ba hồi và ít nhất hai bước ngoặt. Kịch bản chỉ thật sự sống động trước ống kính máy quay, hoặc trên sân khấu, khi được hỗ trợ bởi những diễn viên nhập vai thật sự thuyết phục.

Trong Phật giáo Kim Cang thừa, kinh điển Sadhana bằng văn bản chắc chắn là một kịch bản tuyệt vời cho việc thiền định của chúng ta, đã được kiểm chứng và chứng minh bởi dòng truyền thừa của các bậc thầy tu tập thành đạt. Dòng truyền thừa giáo lý không gián đoạn này kéo dài đến tận nguồn gốc của trí tuệ, Đức Phật. Bởi vì nó giống như một kịch bản phim, nên nó được đọc thành tiếng. Giống như một kịch bản phim, Sadhana được diễn xuất theo phương pháp, sau quá trình diễn tập và nhập vai rộng rãi.

Diễn Xuất Theo Phương Pháp?

Câu hỏi đặt ra là, bạn có đủ khả năng diễn xuất theo phương pháp để thuyết phục người khác trong vai diễn không? Bạn có thể thuyết phục chính mình, người diễn viên, rằng bạn chính là nhân vật đó không? Có lẽ, lúc đầu, câu trả lời là không. Nhưng, với việc luyện tập đi luyện tập lại, chúng ta dần dần hòa mình vào vai bổn tôn tâm thể (Yidam) và đạt được những sự thấu hiểu trong quá trình đó.

Từ "Sādhanā" hay nghi thức trong tiếng Phạn dịch theo nghĩa đen là "phương tiện để hoàn thành". Gốc từ "Sadh" trong tiếng Phạn có nghĩa là "sự hoàn thành". Sādhanā = “bài thực hành thiền có kịch bản để trở thành phiên bản giác ngộ của chính mình” Không nên nhầm lẫn chúng với "Puja". Puja là những lễ vật cúng dường, những thực hành tích lũy công đức. Sadhana nhằm mục đích đưa chúng ta tiến gần hơn đến sự hoàn thành. Đây là những phương pháp được truyền lại qua hàng trăm năm bởi các bậc thầy thành đạt. Ví dụ, một Puja có thể là những thực hành chuẩn bị cho Bồ đề tâm được tìm thấy trong tất cả các Sadhana.

Để hoàn thiện phép ẩn dụ của chúng ta, giống như một diễn viên, trước tiên chúng ta ngồi và đọc to bài Sadhana cho đến khi nắm bắt được những sắc thái và từ ngữ, và chúng ta thực hành nó hàng ngày, hình dung cho đến khi chính chúng ta trở thành vai diễn, trong trường hợp này là đóng vai Đức Phật.

Đắm Chìm Vào “Vai Trò”

Ban đầu, chúng ta đọc. Sau đó, khi đã nhập vai, chúng ta thậm chí có thể ứng biến. Điều này mang tính ẩn dụ tương đồng với ý tưởng về các bài tập ngắn gọn so với các bài tập dài. Học giả và bậc thầy lớn Alexander Berzin đã giải thích rằng các bài tập tâm linh (Sadhanas) có dạng ngắn gọn, trung bình và dài. Ông dạy rằng:

Sẽ có phiên bản rút gọn; sẽ có phiên bản đầy đủ; đôi khi cũng có phiên bản trung cấp. Và thầy tôi, Serkong Rinpoche, nói rằng các phiên bản rút gọn, các phiên bản ngắn, dành cho những người tu tập cao cấp. Còn các phiên bản dài, đầy đủ thì dành cho người mới bắt đầu.

3 Bí quyết của mọi Sadhana – Cấu trúc 3 hồi

Mỗi Sadhana đều có ba bí quyết, dù là rút gọn hay đầy đủ. Điều này giống như ba hồi của một kịch bản phim hay.

Ba bí quyết đó là: Hồi 1, Bồ đề tâm; Hồi 2: Vô ngã; và Hồi 3, Quy y. Thiếu một trong ba, thì không có Sadhana Phật giáo Đại thừa. Không có Bồ đề tâm thì không phải là thực hành Đại thừa. Không có Vô ngã thì không có Sadhana. Và, không có Quy y thì không phải là thực hành Phật giáo.

3 Hành Động Thanh Tẩy 3 Độc Khí

Mục đích của ba bước này là gì? Đó là thanh tẩy 3 độc khí, những thứ che khuất Phật Tính của chúng ta. Hành động thứ nhất, thực hành Bồ Đề Tâm, thanh tẩy sự chấp trước và tham lam, những dục vọng của chúng ta. Hành động thứ hai, Vô ngã, thanh tẩy sự ảo tưởng và kiêu ngạo, cùng sự hiểu sai lầm về bản chất của thực tại. Hành động thứ ba, Hồi hướng Công Đức, thanh tẩy độc khí của Ghét bỏ và Thù hận.

Nói như vậy, những bí quyết có vẻ ngắn gọn và đơn giản. Tuy nhiên, khi sự hiểu biết của chúng ta còn hạn chế, chúng ta sẽ thấy rằng việc thực hành Bồ đề tâm ở giai đoạn đầu của Sadhana có thể khá dài dòng — giống như màn 1 trong một bộ phim, phải đưa khán giả vào thế giới của bộ phim. Cho đến khi chúng ta làm chủ Bồ đề tâm trong tâm trí đến mức bản năng, nơi chúng ta thật sự tin tưởng vào nó, thì việc thực hành hàng ngày là rất quan trọng.

Lạt ma Tsongkhapa và Manjushri

Trong các bài giảng về Tara Trắng, Lạt ma Zopa đã mô tả như sau:

Khi Lạt Ma Tsongkhapa hỏi Manjushri: “Cách nhanh nhất để đạt được giác ngộ là gì?”, Manjushri khuyên Lạt Ma Tsongkhapa nên thực hiện tất cả những điều này cùng một lúc: thanh lọc những chướng ngại cản trở sự thành tựu; tích lũy công đức cần thiết; cầu nguyện nhất tâm với bậc thầy để nhận được phước lành; và thứ ba, rèn luyện tâm trí trong chính thân pháp môn, các giai đoạn của con đường dẫn đến giác ngộ. Đây là câu trả lời mà Manjushri đã dành cho câu hỏi của Lạt Ma Tsongkhapa.

Vì lý do này, các nghi lễ Sadhana bắt đầu bằng việc quy y Tam Bảo và lễ lạy. Sau đó, chúng ta lập lời nguyện Bồ đề tâm và thuật lại bốn vô lượng tâm. Tiếp theo, chúng ta thường thanh lọc bằng thần chú Kim Cang thừa. Sau đó, chúng ta có thể dâng cúng mandala, mặc dù có thể là hình thức rút gọn bằng tràng hạt. Thường cũng có các lễ cúng dường giác quan và yoga với đạo sư.

CHƯƠNG 1 – Các bước chuẩn bị

Vì vậy, mỗi khi chúng ta tham gia vào Sadhana, chúng ta đều đang thực hiện các bước chuẩn bị. Sadhana đó sẽ bao gồm các bước chuẩn bị này, thường ở dạng Bảy nhánh của thực hành, hoặc lời cầu nguyện nguyện vọng Phổ Hiền.

Khi chúng ta trình bày từng phần trong Sadhana, chúng ta thiền định về ý nghĩa và quán tưởng thực hành, giống như một đoạn phim dựng nhanh. Bảy bước chuẩn bị hay bảy phần đó là động cơ của tâm Bồ đề, lễ lạy công đức, cúng dường, thú nhận lỗi lầm để thanh lọc sai sót, hoan hỷ, khẩn cầu giáo pháp và thỉnh cầu sự trụ thế của đạo sư để tiếp tục giáo hoá.

Đây chỉ là bước chuẩn bị. Tụng niệm bảy lời nguyện vương (Phổ Hiền) của các lời cầu nguyện là một cách tuyệt vời để hoàn thành bảy bài thực hành chuẩn bị này. Hãy xem video được đính kèm để nghe phiên bản tụng niệm tuyệt đẹp của bài kinh này.

CHƯƠNG 2 – Vượt Qua Ảo Tưởng, Đạt Được Vô Ngã

Bí quyết thứ hai của Sadhana là Vô Ngã, giúp chúng ta vượt qua ảo tưởng. Điều này nghe có vẻ đơn giản, nhưng lại là điều phức tạp và khó hiểu nhất đối với hầu hết mọi người. Bạn có thể giải thích khái niệm Không qua việc tụng niệm Kinh Bát Nhã Tâm Kinh và các kinh điển khác, nhưng sự hiểu biết về mặt trí tuệ không giống với việc trở thành [tánh] Không.

Là một phương pháp giảng dạy, Sadhana hướng dẫn chúng ta quán tưởng, "diễn xuất" và luyện tập những điều có vẻ viển vông, khó tin hoặc bất khả thi. Chúng ta đóng vai một vị Phật giác ngộ hoàn toàn. Ban đầu, chúng ta giả vờ tu tập. Chúng ta tiếp tục tu tập, giống như một diễn viên đang diễn tập — đầu tiên là đọc kịch bản thành tiếng, sau đó, tham gia vào cái mà các diễn viên gọi là diễn xuất nhập vai hoặc diễn xuất theo phương pháp. Chúng ta giả vờ trở thành những gì chúng ta khao khát trở thành.

Vai trò chúng ta đang đảm nhận: Vị Bổn Tôn Tâm Thể Giác Ngộ Toàn Diện

Chúng ta khao khát trở thành gì? Một vị Phật Giác Ngộ toàn diện, không hơn không kém, thường là dưới hình thức một vị bổn tôn tâm thể mà chúng ta cảm thấy đồng cảm sâu sắc — hoặc một hình thức được người thầy chỉ dẫn dựa trên nhu cầu của chính chúng ta. Đối với một số người, đó có thể là một vị Phật Mẫu vinh quang như Tara. Đối với những người khác, thực hành của chúng ta có thể là Quán Thế Âm trong hình dạng nghìn tay từ bi, dang rộng tất cả những bàn tay ấy để cứu độ chúng sinh. Đối với những người khác, chúng ta có thể hình dung mình là một vị Phật hung dữ sử dụng cơn thịnh nộ để vượt qua khổ đau, giống như sự biến hình của Người khổng lồ xanh trong phim.

Dù ở hình thức bổn tôn tâm thể (Yidam) nào, dù đã được quán đảnh, chúng ta vẫn chưa phải là Phật. Chúng ta hành động như Phật. Chúng ta tụng thần chú với giọng của Phật. Chúng ta hình dung mình là Phật đang giúp đỡ người khác. Nhưng ở giai đoạn này, chúng ta chỉ đang đóng vai. Chúng ta tiếp tục đóng vai hàng ngày, hàng tuần, hàng năm cho đến khi chúng ta nhập vai giỏi đến mức tự thuyết phục được chính mình rằng mình là Phật.

Tại sao chúng ta phải nói ra những bài tập Sadhana của mình?

Đây là một phương pháp khéo léo, dựa trên nền tảng tâm lý học và được các bậc thầy giác ngộ hoàn thiện qua hàng nghìn năm. Đó là lý do tại sao, ví dụ, chúng ta được dạy phải “nói ra” những bài tập Sadhana của mình. Việc luyện tập “trong đầu” không có tác động tương tự như “thực hành ra bên ngoài”. Ban đầu, trước khi chúng ta hoàn thiện việc thực hành, chúng ta được khuyên nên nói to những bài tập Sadhana.

Ẩn dụ về việc đọc kịch bản

Tại sao? Điều này giống như việc một diễn viên đọc kịch bản. Họ có thể đọc kịch bản đi đọc lại, một cách thầm lặng, nhưng tất cả các diễn viên đều hiểu rằng việc học hỏi và diễn xuất thật sự bắt đầu bằng việc đọc thành tiếng và lặp đi lặp lại nhiều lần.

Bạn có thể hỏi, đến đây thì việc đóng vai một vị Phật quyền năng có liên quan gì đến bí quyết Vô ngã? Chúng ta bắt đầu và kết thúc việc quán tưởng bằng sự tan biến của bản ngã. Để trở thành bổn tôn tâm thể (Yidam) trong vai diễn, chúng ta phải sử dụng phương pháp diễn xuất để hình dung bản ngã bình thường của mình tan biến.

Hãy tưởng tượng diễn viên yêu thích của bạn trong một bộ phim phiêu lưu anh hùng. Có lẽ, cuộc sống đời thật của diễn viên đó khá bình thường, ít nhất là so với hình tượng người hùng mà bạn yêu thích trên màn ảnh. Bạn có tưởng tượng rằng, ngoài đời thật, diễn viên yêu thích của bạn lại nhảy từ vách đá xuống một đoàn tàu đang chạy không? Rất có thể diễn viên đóng vai người hùng của bạn phải dành thời gian trên phim trường để rũ bỏ "hình ảnh đời thường". Điều này cho phép diễn viên nhập vai. Anh ấy hoặc cô ấy phải diễn xuất một cách dũng cảm. Anh ấy hoặc cô ấy phải diễn như thể việc nhảy từ vách đá xuống một đoàn tàu là hoàn toàn có thể. Khi diễn viên đứng trước máy quay, anh ấy sẽ hoàn toàn nhập vai, đắm chìm trong nhân vật.

Tưởng tượng hành động – Nhảy xuống vách đá

Diễn viên tưởng tượng cảm giác khi nhảy xuống vách đá. Những gì không thể diễn xuất một cách thực tế phải được tạo ra bằng hiệu ứng kỹ thuật số, phông nền xanh và diễn viên đóng thế. Trong sản phẩm hoàn chỉnh, nó sẽ trông thật và khán giả sẽ bị thuyết phục. Nhưng, trong quá trình tập luyện và trong buổi biểu diễn, diễn viên phải thật sự truyền tải cảm giác khi nhảy xuống vách đá đó.

Chúng ta giống như diễn viên đó khi thực hành Sadhana. Trở thành một vị Phật vượt xa thực tại hiện tại của chúng ta đến nỗi chúng ta phải “tan biến” bản ngã bình thường. Chúng ta tưởng tượng thân thể mình tan biến vào ánh sáng và tái sinh thành Yidam (bổn tôn tâm thể). Trong phép ẩn dụ này, màn hình xanh và diễn viên đóng thế là các bước hình dung mà chúng ta xây dựng, chẳng hạn như 1000 cánh tay mà chúng ta phải hình dung nếu đang hóa thân thành Quán Thế Âm với 1000 cánh tay.

Tại sao phải bận tâm?

Những người chưa từng tham gia vào hình thức hoặc thực hành này, ở giai đoạn này, sẽ nhíu mày và nói, tại sao phải bận tâm? Chà, đối với những người "tại sao phải bận tâm", họ sẽ không bao giờ nhìn xa hơn bề mặt. Họ sẽ thấy một người thiền định ngồi trên đệm, mắt nhắm hờ. Họ chưa sẵn sàng để trở thành diễn viên, và điều tốt nhất họ có thể trải nghiệm là sản phẩm cuối cùng, bộ phim trong rạp chiếu phim.

Đối với những người có động lực theo đuổi phương pháp này, theo thời gian, thông qua việc thực hành phương pháp, cái tôi dần dần tan biến và họ trở thành bổn tôn tâm thể (Yidam) của chính mình.

CHƯƠNG 3– Sự cống hiến là bí mật

Màn cuối cùng, bí mật cuối cùng, chính là sự cống hiến, thứ vượt qua được những độc tố của hận thù và ác cảm. Đây là cái kết hạnh phúc, hoặc ít nhất là trọn vẹn. Một bộ phim có cái kết không trọn vẹn hầu như không bao giờ thành công. Chỉ cần cái kết ổn thỏa, chúng ta sẽ có được cảm giác thành tựu thật sự sau khi xem phim.

Trong Phật giáo Đại thừa, hành động cuối cùng là hồi hướng công đức cho lợi ích của tất cả chúng sinh. Khát vọng này chính là điều viên mãn. Chúng ta không chỉ làm việc này vì lợi ích cá nhân. Sự sẵn lòng hồi hướng công đức khó nhọc tích lũy được cho lợi ích của người khác giúp chúng ta vượt qua ác cảm, định kiến và thù hận đối với người khác. Với lòng từ ái và bi mẫn, chúng ta đón nhận tất cả chúng sinh như những người bình đẳng, đều xứng đáng được giải thoát khỏi khổ đau. Điều này thanh lọc ác cảm và thù hận của chúng ta./.

Phụ thích:

1- Trong truyền thống tâm linh Ấn Độ giáo và Phật giáo, Sadhana (tiếng Phạn: साधन) mang ý nghĩa gốc là "sự rèn luyện có hệ thống" hoặc "phương pháp thực hành để đạt được mục tiêu". Việc dịch nó thành nghi quỹ hay nghi thức chỉ là góc nhìn bề nổi của các bước thực hành.

Hiểu một cách trọn vẹn và sâu sắc, Sadhana thực chất là:

• Con đường tu tập hàng ngày: Là những bài tập tâm linh, phương pháp rèn luyện bản thân đều đặn mỗi ngày (thường bắt đầu từ sáng sớm) để chuyển hóa tâm thức.
• Phương pháp thành tựu: Là công cụ, "bí kíp" cụ thể từng bước (quán tưởng, trì chú, thở, lạy...) được các bậc giác ngộ thiết kế để bạn áp dụng và đạt được giác ngộ hoặc một thành tựu tâm linh nhất định.

Tại sao lại bị dịch/hiểu là "nghi quỹ" hay "nghi thức"?

• Vì Sadhana được ghi chép lại thành văn bản quy củ, hướng dẫn hành giả thực hành theo đúng trình tự từng bước một (ví dụ: cúng dường, cầu nguyện, trì tụng, xả thiền) giống như một quy trình.
• Tuy nhiên, nghi thức chỉ là chiếc vỏ bên ngoài. Nếu chỉ đọc theo văn bản mà không có sự tập trung của tâm trí, chuyển hóa thân tâm và thực hành nội tâm, thì đó chưa phải là một Sadhana trọn vẹn.

2- 1 bình luận về “Các phương pháp tu tập và ba bí mật của Phật giáo Kim Cương thừa, giống như ba hồi trong một kịch bản phim”

Cảm ơn bạn đã chia sẻ lời giải thích sâu sắc và sáng tạo này về các phương pháp tu tập và “ba bí mật” của Phật giáo Kim Cang thừa. Việc so sánh một phương pháp tu tập với ba hồi trong một kịch bản phim là một cách hữu ích và hấp dẫn để hiểu cách các phương pháp này diễn ra từng bước, hướng dẫn người tu tập qua quá trình chuẩn bị, thiền định và hoàn thành.

Tôi đặc biệt đánh giá cao cách bài viết giải thích rằng sadhana là một “phương tiện để đạt được thành tựu”, một phương pháp thực hành có cấu trúc được truyền lại qua nhiều thế hệ để giúp người thực hành trau dồi trí tuệ, lòng từ bi và sự giác ngộ. Giống như một công thức được chế biến cẩn thận, mỗi phần của phương pháp thực hành đều có mục đích cụ thể và cùng nhau hỗ trợ sự chuyển hóa tâm linh.

Lời giải thích về ba bí mật này đặc biệt có ý nghĩa: phần đầu tập trung vào việc phát tâm bồ đề và ý định vị tha mang lại lợi ích cho tất cả chúng sinh; phần giữa nhấn mạnh việc chứng ngộ vô ngã thông qua thiền định và quán tưởng; và phần kết luận liên quan đến việc hồi hướng công đức của pháp tu tập cho hạnh phúc của tất cả chúng sinh. Những giai đoạn này phản ánh một cách tuyệt vời các giá trị cốt lõi của pháp tu tập Mật tông.

Cảm ơn bạn đã trình bày những giáo lý này một cách rõ ràng và dễ hiểu như vậy. Những suy ngẫm như thế này giúp người đọc hiểu sâu sắc hơn về cấu trúc và chiều sâu của các thực hành Mật tông, đồng thời truyền cảm hứng cho người thực hành tiếp cận việc tu tập của mình với nhận thức, lòng thành kính và mục đích cao cả hơn.

https://buddhaweekly.com/sadhanas-and-the-three-secrets-of-vajrayana-buddhism-like-three-acts-of-a-movie-script/